๓. โคธชาดก

ข้าแต่พระองค์ผู้จอมทัพ เมื่อพระองค์ทรงเหน็บพระขรรค์ สวมเกราะ ทรงภูษาผ้าเปลือกไม้อยู่ ณ ท่ามกลางป่า ในกาลนั้นแล หม่อมฉันได้รู้จักพระองค์อย่างชัดเจน เหี้ยย่างที่กิ่งต้นอัสสัตถะได้หนีไปแล้ว (พระโพธิสัตว์กราบทูลว่า)

บุคคลควรนอบน้อมแก่ผู้ที่นอบน้อม ควรคบผู้ที่คบด้วย ควรทำกิจแก่ผู้ที่ช่วยทำกิจ ไม่ควรทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ให้แก่ ผู้ปรารถนาสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ และไม่ควรคบแม้ผู้ที่ไม่ประสงค์จะคบด้วย

ควรละทิ้งผู้ที่ละทิ้ง และไม่ควรทำความเยื่อใย ไม่ควรคบกับผู้มีจิตใจเหินห่าง ควรมองหาผู้อื่น(ที่มีความเยื่อใย) เหมือนนกรู้ว่า ต้นไม้นี้หมดผลแล้วก็ไปยังต้นไม้อื่น เพราะว่าโลกกว้างใหญ่ (พระราชาทรงระลึกถึงคุณความดีของพระเทวีได้ จึงตรัสกับพระเทวีว่า)

เรานั้นเป็นกษัตริย์มุ่งความกตัญญู (อุปการคุณที่เธอกระทำแล้ว) จะกระทำการตอบแทนเธอตามความสามารถ อนึ่ง เราจะมอบความเป็นใหญ่ให้แก่เธอทั้งหมด เธอประสงค์สิ่งใด เราจะให้สิ่งนั้น โคธชาดกที่ ๓ จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๘๓}