๗. เสนกชาดก

วิพฺภนฺตจิตฺโต กุปิตินฺทฺริโยสิ เนตฺเตหิ เต วาริคณา สวนฺติ กินฺเต นฏฺฐํ กึ ปน ปตฺถยาโน อิธาคมา พฺราหฺมณ อิงฺฆ พฺรูหิ ฯ

ท่านเป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่าน มีอินทรีย์กำเริบ หยาดน้ำตาไหลออกจากนัยน์ตา ทั้งสองของท่าน อะไรของท่านหายหรือ หรือว่าท่านปรารถนาอะไรจึงได้ มาในที่นี้ ดูกรพราหมณ์ เชิญท่านพูดไปเถิด?

มิยฺเยถ ภริยา วชโต มมชฺช อคจฺฉโต มรณมาห ยกฺโข เอเตน ทุกฺเขน ปเวธิโตสฺมิ อกฺขาหิ เม เสนก เอตมตฺถํ ฯ

(รุกขเทวดาตนหนึ่งกล่าวว่า) เมื่อข้าพเจ้าไปสู่เรือนวันนี้ ภรรยาของ ข้าพเจ้าจะตาย เมื่อข้าพเจ้าไม่ไป ความตายจะมีแก่ข้าพเจ้าเอง ข้าพเจ้า เป็นผู้หวาดเกรงด้วยทุกข์นี้ ข้าแต่เสนกบัณฑิต ขอท่านจงบอกเหตุนี้ แก่ข้าพเจ้าเถิด.

พหูนิ ฐานานิ วิจินฺตยิตฺวา ยเมตฺถ วกฺขามิ ตเทว สจฺจํ มญฺญามิ เต พฺราหฺมณ สตฺตุภสฺตํ อชานโต กณฺหสปฺโป ปวิฏฺโฐ ฯ

เราคิดเห็นเหตุเป็นอันมากได้ตลอดแล้ว บรรดาเหตุเหล่านั้น เหตุที่เราจะ บอกเป็นความจริง ดูกรพราหมณ์ เราเข้าใจว่าเมื่อท่านมิได้รู้สึก งูเห่า ตัวหนึ่งเลื้อยเข้าไปในไถ้ข้าวสัตตูของท่าน.

อาทาย ทณฺฑํ ปริสุมฺภ ภสฺตํ ปสฺเสลมูคํ อุรคํ ทุชิวฺหํ ฉินฺทชฺช กงฺขํ วิจิกิจฺฉิตานิ ภุชงฺคมํ ปสฺส ปมุญฺจ ภสฺตํ ฯ

ท่านจงเอาท่อนไม้เคาะไถ้ดูเถิด จะเห็นงูแลบลิ้นมีน้ำลายไหลเลื้อยออก จากไถ้ ท่านจะสิ้นความสงสัยเคลือบแคลงวันนี้แหละ ท่านจะได้เห็นงู เดี๋ยวนี้แหละ จงแก้ไถ้เถิด.

สํวิคฺครูโป ปริสาย มชฺเฌ โส พฺราหฺมโณ สตฺตุภสฺตํ ปมุญฺจิ อถ นิกฺขมิ อุรโค อุคฺคเตโช อาสีวิโส สปฺโป ผณํ กริตฺวา ฯ

พราหมณ์นั้นสลดใจ ได้แก้ไถ้ข้าวสัตตู ณ ท่ามกลางบริษัท ลำดับนั้น งูพิษมากได้แผ่แม่เบี้ยเลื้อยออกมา.

สุลทฺธลาภา ชนกสฺส รญฺโญ โย ปสฺสติ เสนกํ สาธุปญฺญํ วิวฏฺฏจฺฉโท นุสิ สพฺพทสฺสี ญาณํ นุ เต พฺราหฺมณ ภึสรูปํ อิมานิ เม สตฺตสตานิ อตฺถิ คณฺหาหิ สพฺพานิ ททามิ ตุยฺหํ ตยา หิ เม ชีวิตมชฺช ลทฺธํ อโถปิ ภริยายมกาสิ โสตฺถึ ฯ

การที่พระเจ้าชนกได้ทรงเห็นเสนกบัณฑิต ผู้มีปัญญา ให้สำเร็จประ- โยชน์กิจทั้งปวง เป็นลาภ อันพระองค์ได้ดีแล้ว ท่านเป็นผู้เปิดหลังคา คือ กิเลสได้แล้วหนอ เป็นผู้เห็นแจ้งในสิ่งทั้งปวง ข้าแต่พราหมณ์ ความรู้ของท่านน่าพิศวงยิ่งนัก ข้าพเจ้ามีทรัพย์อยู่ ๗๐๐ ขอท่านจงรับ ไว้เถิด ข้าพเจ้าขอให้ท่านทั้งหมด ข้าพเจ้าได้ชีวิตในวันนี้ ก็เพราะท่าน อนึ่ง ท่านยังได้ทำความสวัสดีให้แก่ภรรยาของข้าพเจ้าอีกด้วย.

น ปณฺฑิตา เวตฺตนมาทิยนฺติ จิตฺราหิ คาถาหิ สุภาสิตาหิ อิโตปิ เต พฺราหฺมณ ททนฺตุ วิตฺตํ อาทาย ตฺวํ คจฺฉ สกํ นิเกตนฺติ ฯ เสนกชาตกํ สตฺตมํ ฯ ---------

บัณฑิตทั้งหลายย่อมไม่รับรางวัล เพราะคาถา อันวิจิตรที่ตนกล่าวดีแล้ว ดูกรพราหมณ์ ท่านจงให้ทรัพย์ของท่านที่ใกล้เท้าของเรานี้เสียก่อน แล้ว จงถือเอาไปยังเรือนของตนเถิด. จบ เสนกชาดกที่ ๗.