๑๐. ทีปิชาดก

ขมนียํ ยาปนียํ กจฺจิ มาตุล เต สุขํ สุขํ เต อมฺมา อวจ สุขกามา หิ เต มยํ ฯ

คุณลุงคะ ท่านพออดทนหรือ พอจะเยียวยาอัตภาพไปได้อยู่หรือ ท่าน มีความสุขดีหรือ มารดาของฉันได้ถามถึงความสุขของท่าน เราทั้งหลาย ปรารถนาความสุขแก่ท่านเหมือนกัน.

นงฺคุฏฺฐํ เม อปกฺกมฺม เหฐยิตฺวาน เอฬกิ สาชฺช มาตุลวาเทน มุญฺจิตพฺพา นุ มญฺญสิ ฯ

แน่ะแม่แพะ เจ้ามารังแกเหยียบหางของเราได้ วันนี้เจ้าสำคัญว่า จะพึง พ้นความตายด้วยวาทะว่าลุงหรือ?

ปุรตฺถาภิมุโข นิสินฺโนสิ อหนฺเต มุขมาคตา ปจฺฉโต ตุยฺหํ นงฺคุฏฺฐํ กถํ โขหํ อวกฺกมิ ฯ

ท่านนั่งผินหน้าตรงทิศบูรพา ฉันก็ได้มานั่งอยู่ตรงหน้าท่าน ไฉน ฉันจะ เข้าไปเหยียบหางของท่าน ซึ่งอยู่เบื้องหลังได้เล่า.

ยาวตา จตุโร ทีปา สสมุทฺทา สปพฺพตา ตาวตา มยฺหํ นงฺคุฏฺฐํ กถํ โข ตฺวํ วิวชฺชสิ ฯ

ทวีปทั้งสี่ ทั้งมหาสมุทรและภูเขา มีประมาณเท่าใด เราเอาหางของเรา วงที่มีประมาณเท่านั้นไว้หมด เจ้าจะงดเว้นที่ที่เราเอาหางวงไว้นั้นได้ อย่างไร?

ปุพฺเพว เมตํ อกฺขึสุ มาตา ปิตา จ ภาตโร ทีฆํ ทุฏฺฐสฺส นงฺคุฏฺฐํ สามฺหิ เวหายสาคตา ฯ

ในกาลก่อน มารดาบิดาก็ดี พี่น้องทั้งหลายก็ดี ได้บอกความเรื่องนี้แก่ ฉันแล้ว ว่าหางของท่านผู้ประทุษร้ายยาว ฉันจึงมาทางอากาศ.

ตญฺจ ทิสฺวาน อายนฺตึ อนฺตลิกฺขสฺมิ เอฬกิ มิคสงฺโฆ ปลายิตฺถ ภกฺโข เม นาสิโต ตยา ฯ

แน่ะแม่แพะ ก็เพราะว่าฝูงเนื้อเห็นเจ้ามาในอากาศ จึงพากันหนีไปเสีย ภักษาหารของเรา เจ้าทำให้พินาศหมดแล้ว.

อิจฺเจวํ วิลปนฺติยา เอฬกิยา รุหคฺฆโส คลกํ อนฺวาวมทฺทิ นตฺถิ ทุฏฺเฐ สุภาสิตํ ฯ

เมื่อแม่แพะวิงวอนอยู่อย่างนี้ เสือเหลืองผู้มีเลือดเป็นภักษาหารก็ขม้ำคอ วาจาสุภาษิตมิได้มีในบุคคลประทุษร้าย.

เนว ทุฏฺเฐ นโย อตฺถิ น ธมฺโม น สุภาสิตํ นิกฺกมํ ทุฏฺเฐ ยุญฺเชถ โส จ สพฺภิ น รชฺชตีติ ฯ ทีปิชาตกํ ทสมํ ฯ กจฺจานิวคฺโค ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ ปริสุทฺธามนาวิลา วตฺถธรา พกราชสฺส กายุรํ ทณฺฑวโร อถ องฺคาร เจติย เทวิลินา อถ อาทิตฺต คงฺคา ทเสฬกินา ฯ อฏฺฐกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

เหตุผล สภาพธรรม วาจาสุภาษิต มิได้มีในบุคคลผู้ประทุษร้ายเลย บุคคลพึงพยายามหลีกไปให้พ้นบุคคลผู้ประทุษร้าย ก็บุคคลผู้ประทุษร้าย นั้น ย่อมไม่ยินดีคำสุภาษิตของสัตบุรุษทั้งหลาย. จบ ทีปิชาดกที่ ๑๐. จบ กัจจานิวรรค. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. กัจจานิชาดก ๒. อัฏฐสัททชาดก ๓. สุลสาชาดก ๔. สุมังคลชาดก ๕. คังคมาลชาดก ๖. เจติยราชชาดก ๗. อินทริยชาดก ๘. อาทิตตชาดก ๙. อัฏฐานชาดก ๑๐. ทีปิชาดก. จบ อัฏฐกนิบาตชาดก. -----------------------------------------------------