สังสัฏฐวาร

อาสวสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อาสวสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อาสวสัมปยุตตธรรม คลุกเคล้ากับอาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ฉ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา ฉ สพฺพตฺถ ฉ วิปาเก เอกํ อวิคเต ฉ ฯ อนุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๖ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖อนุโลม จบ

อาสวสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อาสววิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ อาสววิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อาสววิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯเปฯ

อาสววิปปยุตตธรรม คลุกเคล้ากับอาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาสววิปปยุตตธรรม คลุกเคล้ากับอาสววิปปยุตตธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต ฉ นปจฺฉาชาเต ฉ นอาเสวเน ฉ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก ฉ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯ เอวํ อิตเรปิ เทฺว คณนา กาตพฺพา ฯ สมฺปยุตฺตวาโรปิ สํสฏฺฐวารสทิโส ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖ การนับทั้งสองนี้ แม้นอกนี้ พึงกระทำอย่างที่กล่าวมาแล้ว แม้สัมปยุตตวาร ก็เหมือนกับ สังสัฏฐวาร

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ โลกิยทุกะ ปฏิจจวาร