ตาลปุฏเถรคาถา

๓๙๙|๓๙๙.๑๐๘๙| ๑ กทา นุหํ ปพฺพตกนฺทราสุ เอกากิโย อทฺทุติโย วิหสฺสํ อนิจฺจโต สพฺพภวํ วิปสฺสํ ตํ เม อิทนฺตํ นุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๐| กทา นุหํ ภินฺนปฏนฺธโร มุนิ กาสาววตฺโถ อมโม นิราสโย ราคญฺจ โทสญฺจ ตเถว โมหํ หิตฺวา สุขี ปวนคโต วิหสฺสํ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๑| กทา อนิจฺจํ วธโรคนิทฺธํ กายํ อิมํ มจฺจุราชสฺส ปทูตํ วิปสฺสมาโน วีตภโย วิหสฺสํ เอโก วเน ตํ นุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๒| กทา นุหํ ภยชนนึ ทุกฺขาวหํ ตณฺหาลตํ พหุวิธานุวตฺตนึ ปญฺญามยํ ติขิณมสึ คเหตฺวา เฉตฺวา วเส ตมฺปิ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๓| กทา นุ ปญฺญามยมุคฺคเตชํ สตฺถํ อิสีนํ อหมาทยิตฺวา มารํ สเสนํ สหสา ภญฺชิสฺสํ สีหาสเน ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๔| กทา นุหํ สพฺภิ สมาคเมสุ ทิฏฺโฐ ภเว ธมฺมครูหิ ตาทิหิ ยถาวทสฺสีหิ ชิตินฺทฺริเยหิ ปธานิโย ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๕| กทา นุ มํ ตนฺทิขุทาปิปาสา วาตาตปา กีฏสิรึสปา วา นิพาธยิสฺสนฺติ น ตํ คิริพฺพเช อตฺตตฺถิยํ ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๖| กทา นุ โข ยํ วิทิตํ มเหสินา จตฺตาริ สจฺจานิ สุทุทฺทสานิ สมาหิตตฺโต สติมา อคจฺฉํ ปญฺญาย ตํ ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๐๙๗| กทา นุ รูเป อมิเต จ สทฺเท คนฺเธ รเส ผุสิตพฺเพ จ ธมฺเม อาทิตฺตโตหํ สมเถหิ ยุตฺโต ปญฺญาย ทกฺขํ ตทิทํ กทา เม ฯ |๓๙๙.๑๐๙๘| กทา นุหํ ทุพฺพจเนน วุตฺโต ตโตนิมิตฺตํ วิมโน น เหสฺสํ อโถ ปสฏฺโฐปิ ตโตนิมิตฺตํ ตุฏฺโฐ น เหสฺสํ ตทิทํ กทา เม ฯ |๓๙๙.๑๐๙๙| กทา นุ กฏฺเฐ จ ติเณ ลตา จ ขนฺเธ อิเมหํ อมิเต จ ธมฺเม อชฺฌติกาเนว จ พาหิรานิ จ สมํ ตุเลยฺยํ ตทิทํ กทา เม ฯ |๓๙๙.๑๑๐๐| กทา นุ มํ ปาวุสกาลเมโฆ นเวน โตเยน สจีวรํ วเน อิสิปฺปยาตมฺหิ ปเถ วชนฺตํ โอวสฺสเต ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๑| กทา มยูรสฺส สิขณฺฑิโน วเน ทิชสฺส สุตฺวา คิริคพฺภเร รุตํ ปจฺจุฏฺฐหิตฺวา อมตสฺส ปตฺติยา สญฺจินฺตเย ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๒| กทา นุ คงฺคํ ยมุนํ สรสฺสตึ ปาตาลขิตฺตํ วฬวามุขญฺจ อสชฺชมาโน ปตเรยฺยมิทฺธิยา วิภึสนํ ตํ นุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๓| กทา นุ นาโคว สงฺคามจารี ปทาลเย กามคุเณสุ ฉนฺทํ นิพฺพชฺชยํ สพฺพสุภํ นิมิตฺตํ ฌาเน ยุตฺโต ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๔| กทา อิณฏฺโฏว ทลิทฺทโก นิธึ อาราธยิตฺวา ธนิเกหิ ปีฬิโต ตุฏฺโฐ ภวิสฺสํ อธิคมฺม สาสนํ มเหสิโน ตนฺนุ กทา ภวิสฺสติ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๕| พหูนิ วสฺสานิ ตยามฺหิ ยาจิโต อคารวาเสน อลํ นุ เต อิทํ ตํ ทานิ มํ ปพฺพชิตํ สมานํ กึการณํ จิตฺต ตุวํ น ยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๖| นนุ อหํ จิตฺต ตยามฺหิ ยาจิโต คิริพฺพเช จิตฺรฉทา วิหงฺคมา มหินฺทโฆสตฺถนิตาภิคชฺชิโน เต ตํ รมิสฺสนฺติ วนมฺหิ ฌายินํ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๗| กุลมฺหิ มิตฺเต จ ปิเย จ ญาตเก ขิฑฺฑารตึ กามคุณญฺจ โลเก สพฺพํ ปหาย อิทมชฺฌุปาคโต อโถปิ ตฺวํ จิตฺต น มยฺห ตุสฺสสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๘| มเมว เอตํ น หิตํ ปเรสํ สนฺนาหกาเล ปริเทวิเตน กึ สพฺพํ อิทํ จลํ อิติ เปกฺขมาโน อภินิกฺขมึ อมตํ ปทํ ชิคีสํ ฯ |๓๙๙.๑๑๐๙| สุวุตฺตวาที ทฺวิปทานมุตฺตโม มหาภิสกฺโก นรทมฺมสารถิ จิตฺตํ จลํ มกฺกฏสนฺนิภํ อิติ อวีตราเคน สุทุนฺนิวาริยํ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๐| กามาหิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา อวิทฺทสู ยตฺถ สิตา ปุถุชฺชนา เต ทุกฺขมิจฺฉนฺติ ปุนพฺภเวสิโน จิตฺเตน นีตา นิรเย นิรงฺกตา ฯ |๓๙๙.๑๑๑๑| มยูรโกญฺจาภิรุทมฺหิ กานเน ทีปีหิ พฺยคฺเฆหิ ปุรกฺขโต วสํ กาเย อเปกฺขํ ชห มา ปธารย อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๒| ภาเวหิ ฌานานิ จ อินฺทฺริยานิ จ พลานิ โพชฺฌงฺคสมาธิภาวนา ติสฺโส จ วิชฺชา ผุส พุทฺธสาสเน อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๓| ภาเวหิ มคฺคํ อมตสฺส ปตฺติยา นิยฺยานิกํ สพฺพทุกฺขกฺขโยคธํ อฏฺฐงฺคิกํ สพฺพกิเลสโสธนํ อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๔| ทุกฺขนฺติ ขนฺเธ ปฏิปสฺส โยนิโส ยโต จ ทุกฺขํ สมุเทติ ตํ ชห อิเธว ทุกฺขสฺส กโรหิ อนฺตํ อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๕| อนิจฺจํ ทุกฺขนฺติ วิปสฺส โยนิโส สุญฺญํ อนตฺตาติ อฆํ วธนฺติ จ มโนวิจาเร อุปรุนฺธ เจตโส อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๖| มุณฺโฑ วิรูโป อภิสาปมาคโต กปาลหตฺโถว กุเลสุ ภิกฺขสฺสุ ยุญฺชสฺสุ สตฺถุ วจเน มเหสิโน อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๗| สุสํวุตตฺโต วิสิขนฺตรํ จรํ กุเลสุ กาเมสุ อสงฺคมานโส จนฺโท ยถา โทสินปุณฺณมาสิยา อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๘| อารญฺญิโก โหติ จ ปิณฺฑปาติโก โสสานิโก โหติ จ ปํสุกูลิโก เนสชฺชิโก โหติ สทา ธุเต รโต อิติสฺสุ มํ จิตฺต ปุเร นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๑๙| โรเปตฺวา รุกฺขานิ ยถา ผเลสี มูเล ตรุํ เฉตฺตุ ตเมว อิจฺฉสิ ตถูปมํ จิตฺต อิทํ กโรสิ ยมฺมํ อนิจฺจมฺหิ จเล นิยุญฺชสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๒๐| อรูป ทูรงฺคม เอกจาริ น เต กริสฺสํ วจนํ อิทานิหํ ทุกฺขา หิ กามา กฏุกา มหพฺภยา นิพฺพานเมวาภิมโน จริสฺสํ ฯ |๓๙๙.๑๑๒๑| นาหํ อลกฺขฺยา อหิรีกตาย วา น จิตฺตเหตู น จ ทูรกนฺตนา อาชีวเหตู จ อหํ น นิกฺขมึ กโต จ เต จิตฺต ปฏิสฺสโว มยา ฯ |๓๙๙.๑๑๒๒| อปฺปิจฺฉตา สปฺปุริเสหิ วณฺณิตา มกฺขปฺปหานํ วูปสโม ทุกฺขสฺส อิติสฺสุ มํ จิตฺต ตทา นิยุญฺชสิ อิทานิ ตฺวํ คจฺฉสิ ปุพฺพจิณฺณํ ฯ |๓๙๙.๑๑๒๓| ตณฺหํ วิรชฺชญฺจ ปิยาปิยญฺจ สุภานิ รูปานิ สุขา จ เวทนา มโนปิยา กามคุณา จ วนฺตา วนฺเต อหํ อาวสิตุํ น อุสฺสเห ฯ |๓๙๙.๑๑๒๔| สพฺพตฺถ เต จิตฺต วโจ กตํ มยา พหูสุ ชาติสุ น เมสิ โกปิโต อชฺฌตฺตสมฺภโว กตญฺญุตาย เต ทุกฺเข จิรํ สํสริตํ ตยา กเต ฯ |๓๙๙.๑๑๒๕| ตฺวญฺเญว โน จิตฺต กโรสิ พฺราหฺมโณ ตฺวํ ขตฺติโย ราชาทิสี กโรสิ เวสฺสา จ สุทฺทา จ ภวาม เอกทา เทวตฺตนํ วาปิ ตเวว วาหสา ฯ |๓๙๙.๑๑๒๖| ตเวว เหตู อสุรา ภวามเส ตฺวํมูลกํ เนรยิกา ภวามเส อโถ ติรจฺฉานคตาปิ เอกทา เปตตฺตนํ วาปิ ตเวว วาหสา ฯ |๓๙๙.๑๑๒๗| น นูน ทุพฺภิสฺสสิ มํ ปุนปฺปุนํ มุหุํ มุหุํ วารณิกํว ทุสฺสหํ อุมฺมตฺตเกเนว มยา ปโลภสิ กิญฺจาปิ เต จิตฺต วิราธิตํ มยา ฯ |๓๙๙.๑๑๒๘| อิทํ ปุเร จิตฺตมจาริ จาริกํ เยนิจฺฉกํ ยตฺถกามํ ยถาสุขํ ตทชฺชหํ นิคฺคหิสฺสามิ โยนิโส หตฺถึ ปภินฺนํ วิย องฺกุสคฺคโห ฯ |๓๙๙.๑๑๒๙| สตฺถา จ เม โลกมิมํ อธิฏฺฐหิ อนิจฺจโต อทฺธุวโต อสารโต ปกฺขนฺท มํ จิตฺต ชินสฺส สาสเน ตาเรหิ โอฆา มหตา สุทุตฺตรา ฯ |๓๙๙.๑๑๓๐| น เต อิทํ จิตฺต ยถาปุราณกํ นาหํ อลํ ตุยฺห วเส นิวตฺติตุํ มเหสิโน ปพฺพชิโตมฺหิ สาสเน น มาทิสา โหนฺติ วินาสธาริโน ฯ |๓๙๙.๑๑๓๑| นคา สมุทฺทา สริตา วสุนฺธรา ทิสา จตสฺโส วิทิสา อโธทิสา สพฺเพ อนิจฺจา ติภวา อุปทฺทุตา กุหึ คโต จิตฺต สุขํ รมิสฺสสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๒| ธี ธี ปรํ กึ มม จิตฺต กาหสิ น เต อลํ จิตฺต วสานุวตฺตโก น ชาตุ ภสฺตํ อุภโตมุขํ ฉุเป ธิรตฺถุ ปูรํ นวโสตสนฺทนึ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๓| วราหเอเณยฺยวิคาฬฺหเสวิเต ปพฺภารกูเฏ ปกเฏว สุนฺทเร นวมฺพุนา ปาวุสสิตฺตกานเน ตหึ คุหาเคหคโต รมิสฺสสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๔| สุนีลคีวา สุสิขา สุเปขุณา สุจิตฺตปตฺตจฺฉทนา วิหงฺคมา สุมญฺชุโฆสตฺถนิตาภิคชฺชิโน เต ตํ รมิสฺสนฺติ วนมฺหิ ฌายินํ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๕| วุฏฺฐมฺหิ เทเว จตุรงฺคุเล ติเณ สมฺปุปฺผิเต เมฆนิภมฺหิ กานเน นคนฺตเร วิฏปิสโม สยิสฺสํ ตํ เม มุทุ โหหิติ ตูลสนฺนิภํ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๖| ตถา ตุ กริสฺสามิ ยถาปิ อิสฺสโร ยํ ลพฺภติ เตนปิ โหตุ เม อลํ ตํ ตํ กริสฺสามิ ยถา อตนฺทิโต พิฬารภสฺตํว ยถา สุมทฺทิตํ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๗| ตถา ตุ กริสฺสามิ ยถาปิ อิสฺสโร ยํ ลพฺภติ เตนปิ โหติ เม อลํ วิริเยน ตํ มยฺห วสานยิสฺสํ คชํว มตฺตํ กุสลงฺกุสคฺคโห ฯ |๓๙๙.๑๑๓๘| ตยา สุทนฺเตน อวตฺถิเตน หิ หเยน โยคฺคาจริโยว อุชฺชุนา ปโหมิ มคฺคํ ปฏิปชฺชิตุํ สิวํ จิตฺตานุรกฺขีหิ สทา นิเสวิตํ ฯ |๓๙๙.๑๑๓๙| อารมฺมเณ ตํ พลสา นิพนฺธิสํ นาคํว ถมฺภมฺหิ ทฬฺหาย รชฺชุยา ตมฺเม สุคุตฺตํ สติยา สุภาวิตํ อนิสฺสิตํ สพฺพภเวสุ เหหิสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๔๐| ปญฺญาย เฉตฺวา วิปถานุสารินํ โยเคน นิคฺคยฺห ปเถ นิเวสิย ทิสฺวา สมุทยํ วิภวญฺจ สมฺภวํ ทายาทโก เหหิสิ อคฺควาทิโน ฯ |๓๙๙.๑๑๔๑| จตุพฺพิปลฺลาสวสํ อธิฏฺฐิตํ คามณฺฑลํว ปริเนสิ จิตฺต มํ นนุ สญฺโญชนพนฺธนจฺฉิทํ สํเสวเส การุณิกํ มหามุนึ ฯ |๓๙๙.๑๑๔๒| มิโค ยถา เสริ สุจิตฺตกานเน รมฺมํ คิรึ ปาวิสิ อพฺภมาลินํ อนากุเล ตตฺถ นเค รมิสฺสสิ อสํสยํ จิตฺต ปราภวิสฺสสิ ฯ |๓๙๙.๑๑๔๓| เย ตุยฺห ฉนฺเทน วเสน วตฺติโน นรา จ นารี จ อนุโภนฺติ ยํ สุขํ อวิทฺทสู มารวสานุวตฺติโน ภวาภินนฺที ตว จิตฺต เสวกาติ ฯ ตาลปุโฏ เถโร ฯ อุทฺทานํ ปญฺญาสมฺหิ นิปาตมฺหิ เอโก ตาลปุโฏ สุจิ คาถาโย ตตฺถ ปญฺญาส ปุน ปญฺจ จ อุตฺตรีติ ฯ ปญฺญาสนิปาโต สมตฺโต ฯ -----------------