๖. สุรุจิชาดก

๖. สุรุจิชาดก · เล่ม ๒๗

ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๔. ปกิณณกนิบาต] ๖. สุรุจิชาดก (๔๘๙) ๖. สุรุจิชาดก (๔๘๙) ว่าด้วยพระมเหสีของพระเจ้าสุรุจิ (พระนางสุเมธาสดับพระดำรัสของท้าวสักกะแล้วได้บอกคุณคือศีลของตนว่า)

ดิฉันเป็นหญิงที่สามีพึงเลี้ยงดู ซึ่งถูกเชิญมาเป็นมเหสีของพระเจ้าสุรุจิเป็นคนแรก พระเจ้าสุรุจิได้นำดิฉันมา ๑๐,๐๐๐ ปีแล้ว

ท่านพราหมณ์ ดิฉันนั้นยังไม่รู้สึกเลยว่า ได้ล่วงเกินพระเจ้าสุรุจิผู้ครอบครองมิถิลานคร แคว้นวิเทหะ ด้วยกาย วาจา และใจ ไม่ว่าในที่แจ้งหรือในที่ลับเลย

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

ดิฉันเป็นที่รักที่พอพระทัยของพระภัสดา พระมารดาผู้เป็นแม่ผัว พระราชบิดาผู้เป็นพ่อผัว เป็นที่รักของดิฉัน ท่านพราหมณ์ ท่านทั้ง ๒ นั้นทรงแนะนำดิฉันอยู่จนตลอดพระชนมชีพ

ดิฉันนั้นยินดีในการไม่เบียดเบียน มีปกติประพฤติธรรมโดยส่วนเดียว ตั้งใจมาบำรุงท่านเหล่านั้นโดยเคารพ มิได้เกียจคร้านทั้งกลางคืนและกลางวัน

ท่านพราหมณ์ ดิฉันมิได้มีความริษยา หรือความโกรธในหญิง ๑๖,๐๐๐ นาง ผู้เป็นภรรยาร่วมกันเหล่านั้นในกาลไหนๆ เลย {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๔๐} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๔. ปกิณณกนิบาต] ๖. สุรุจิชาดก (๔๘๙)

ดิฉันยินดีที่จะเกื้อกูลพวกนาง ไม่มีสักนางหนึ่งเลยซึ่งเป็นที่เกลียดชังของดิฉัน ดิฉันช่วยเหลือพวกนางผู้ร่วมสามีกันทุกคนเป็นประจำ เหมือนช่วยเหลือตนเอง

พวกทาส กรรมกร คนรับใช้ และคนที่อาศัยเลี้ยงชีพเหล่าอื่น ดิฉันมีความแช่มชื่นเบิกบาน ใช้สอยด้วยเหตุที่เหมาะสมเสมอ

แม้สมณะและพราหมณ์ทั้งหลาย และแม้พวกวณิพกเหล่าอื่น ดิฉันมีฝ่ามืออันชุ่ม เลี้ยงดูให้อิ่มหนำสำราญ ด้วยข้าวและน้ำเป็นประจำ

ดิฉันเข้าจำอุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ทุกวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำแห่งปักษ์ พร้อมทั้งวันปาฏิหาริยปักษ์ สำรวมแล้วในศีลทั้งหลายในกาลทุกเมื่อ

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง (ท้าวสักกะทรงสรรเสริญพระนางสุเมธาว่า)

พระราชบุตรีผู้เจริญ ผู้เพียบพร้อมด้วยยศ คุณธรรมทั้งหลายที่พระนางระบุถึงในพระองค์ มีอยู่ในพระนางทั้งหมด {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๔๑} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๔. ปกิณณกนิบาต] ๖. สุรุจิชาดก (๔๘๙)

กษัตริย์ผู้สมบูรณ์ด้วยพระชาติ เป็นอภิชาตบุตรผู้เรืองยศ เป็นพระธรรมราชาแห่งชาววิเทหะ จะอุบัติแด่พระนาง (พระนางสุเมธาทรงโสมนัส จึงตรัสถามว่า)

พระดาบสผู้มีดวงตาแจ่มใส ครองผ้าเปื้อนฝุ่น ยืนอยู่ในอากาศที่ไม่มีสิ่งกีดขวาง กล่าววาจาเป็นที่น่าชื่นใจ จับใจดิฉันยิ่งนัก

ท่านเป็นเทวดามาจากสวรรค์หรือหนอ หรือว่าเป็นฤๅษีผู้มีฤทธิ์มาก ท่านเป็นใครกันแน่มาถึงที่นี้ จงประกาศตนให้ดิฉันทราบ (ท้าวสักกะตรัสว่า)

หมู่เทพมาประชุมพร้อมกันที่สภาชื่อสุธรรมาถวายบังคมท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นคือข้าพเจ้าท้าวสักกสหัสสนัยน์ได้มายังสำนักของพระนาง

หญิงคนใดในมนุษยโลก ประพฤติธรรมสม่ำเสมอ มีปัญญา มีศีล มีความเคารพสามี นับถือแม่ผัวประดุจเทวดา

เทวดาทั้งหลายซึ่งมิใช่มนุษย์ย่อมมาเยือนหญิงมนุษย์ ผู้มีปัญญาดี มีการงานอันสะอาดเช่นนั้น

พระนางผู้เจริญ ก็พระนางมีกรรมอันสั่งสมไว้ดีแล้ว และมีการประพฤติที่ดีงามไว้ในปางก่อน ทรงเกิดในราชสกุลนี้ เป็นหญิงที่มีความสำเร็จตามความปรารถนาทุกสิ่งทุกอย่าง

พระราชบุตรี ก็พระนางทรงกำชัยชนะนี้ไว้ได้ในโลกทั้ง ๒ คือทรงเข้าถึงเทวโลก ๑ มีเกียรติยศชื่อเสียงในชีวิตนี้ ๑

พระนางสุเมธา ขอพระองค์ทรงสุขสำราญ รักษาธรรมไว้ในพระองค์ตลอดกาลนานเถิด เรานี้ขอลากลับไปสู่สวรรค์ชั้นไตรทศ การพบพระนางเป็นที่พอใจของเรา สุรุจิชาดกที่ ๖ จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๔๒}