นสรณทุกนสเหตุกทุกะ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
นสรณทุกนสเหตุกทุกํ
๕๐๖นสรณํ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกนเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ
๕๐๗นสรณํ นเหตุสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นเหตุวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกนเหตุสเหตุกทุกํ
๕๐๘นสรณํ นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอเหตุกญฺเจวนนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกนเหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ
๕๐๙นสรณํ นเหตุญฺเจวนเหตุวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺเจวนนจเหตุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกนเหตุนสเหตุกทุกํ
๕๑๐นสรณํ นเหตุํ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นเหตุํ นอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกจูฬนฺตรทุกํ
๕๑๑นสรณํ นอปฺปจฺจยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอสงฺขตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นโลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นโลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นเกนจิวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นเกนจินวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกโนอาสวโคจฺฉกทุกํ
๕๑๒นสรณํ โนอาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นโนอาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอาสวสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอาสววิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอาสวญฺเจว- นอนาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนาสวญฺเจวนโนจอาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอาสวญฺเจวนอาสววิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอาสววิปฺปยุตฺตญฺเจวนโนจอาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ อาสววิปฺปยุตฺตํ นสาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ อาสววิปฺปยุตฺตํ นอนาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกฉโคจฺฉกทุกํ
๕๑๓นสรณํ โนสญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนโอฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนโยคํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนนีวรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนปรามาสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกมหนฺตรทุกํ
๕๑๔นสรณํ นสารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ นสรณํ นจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺต- สํสฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นพาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอุปาทา ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกทฺวิโคจฺฉกทุกํ
๕๑๕นสรณํ โนอุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ โนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุกปิฏฺฐิทุกํ
๕๑๖นสรณํ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนทสฺสเนนปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นภาวนาย- ปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนภาวนาย- ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอวิตกฺกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ {๕๑๖.๑} นสรณํ นสปฺปีติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอปฺปีติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นกามาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนกามาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นอรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นนอรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นปริยาปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอปริยาปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นนิยฺยานิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนิยฺยานิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณํ นนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ
๕๑๗นสรณํ นสอุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสอุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
๕๑๘เหตุยา เอกํ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ
๕๑๙นสรณํ นอนุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นอรณํ นอนุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นอนุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นอนุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นอนุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนุตฺตโร จ นอรโณ นอนุตฺตโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสรณํ นอนุตฺตรญฺจ นอรณํ นอนุตฺตรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนุตฺตโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
๕๒๐เหตุยา ปญฺจ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ สหชาตวารมฺปิ ปจฺจยวารมฺปิ นิสฺสยวารมฺปิ สํสฏฺฐวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปญฺหาวารมฺปิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ ปจฺจนียทุกทุกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ -----------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๒. สเหตุทุกะเป็นต้น ๑๐๐. สรณทุกะ ๒. สเหตุกทุกะเป็นต้น
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีเหตุ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่วิปปยุตจากเหตุ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากเหตุและมิใช่ไม่เป็นเหตุ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุ (ย่อทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๑๙๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๗. จูฬันตรทุกะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๗. จูฬันตรทุกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ปัจจัยไม่ปรุงแต่ง (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่กระทบได้ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่กระทบไม่ได้ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. อาสวโคจฉกะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นรูป (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นรูป (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นโลกิยะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นโลกุตตระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. อาสวโคจฉกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอาสวะ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. อาสวโคจฉกะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (ย่อทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอาสวะ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะ (ย่อทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอาสวะและไม่วิปปยุตจากอาสวะ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๒๐. สัญโญชนทุกะเป็นต้น ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๒๐. สัญโญชนทุกะเป็นต้น
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นสังโยชน์ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นคันถะ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นโอฆะ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นโยคะ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นนิวรณ์ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นปรามาส (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๕๕. มหันตรทุกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๕๕. มหันตรทุกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นจิต (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเจตสิก (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิต ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิต (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐาน (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิต ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิต (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๕๕. มหันตรทุกะ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐาน ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิต ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิต (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นภายใน (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นภายนอก (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอุปาทาน (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๖๙. อุปาทานทุกะเป็นต้น
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอุปาทาน (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกิเลส (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ต้องประหาณด้วย โสดาปัตติมรรค ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๖}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก)
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีวิตก ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิตก ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีวิจาร (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิจาร (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีปีติ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีปีติ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยปีติ ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สหรคตด้วยสุข ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยสุข ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขา (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขา (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกามาวจร (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นกามาวจร (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นรูปาวจร ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นรูปาวจร ฯลฯ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอรูปาวจร (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นอรูปาวจร (ย่อทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ (ย่อทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ไม่มีวิบาก) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่ให้ผลแน่นอน (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้น (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาระ ไม่มีวิบาก)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๐๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียะ [ทุกทุกปัฏฐาน] ๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกะเป็นต้น
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวารสังสัฏฐวาร สัมปยุตตวาร และปัญหาวารให้พิสดาร) ธัมมปัจจนียะ ทุกทุกปัฏฐาน จบ ปัจจนียปัฏฐาน จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๑๐}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------