๑๐๐. สรณทุกะ ๒๐. อัชฌัตตติกะ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นภายในตนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดารทุกปัจจัย)

สรณํ อชฺฌตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สรโณ อชฺฌตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อรณํ อชฺฌตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ อชฺฌตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัชฌัตตธรรมที่เป็นสรณธรรม อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นสรณ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัชฌัตตธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นอรณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

สรณํ พหิทฺธา ธมฺมํ ปฏิจฺจ สรโณ พหิทฺธา ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อรณํ พหิทฺธา ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ พหิทฺธา ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

พหิทธาธรรมที่เป็นสรณธรรม อาศัยพหิทธาธรรมที่เป็นสรณ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย พหิทธาธรรมที่เป็นอรณธรรม อาศัยพหิทธาธรรมที่เป็นอรณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ สรณทุกอชฺฌตฺตตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยสรณทุกอัชฌัตตัตติกะ จบ