๑. เหตุทุกะ ๑๓. ปริตตารัมมณติกะ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตตะเป็นอารมณ์โดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์โดยอธิปติปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)นเหตุปัจจัยและนอธิปติปัจจัย

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร) ๒. มหัคคตารัมมณบท ๗. ปัญหาวาร ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยเป็นต้น

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๙ วาระ ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)ปัจจนียุทธาร

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร) ๓. อัปปมาณารัมมณบท ๗. ปัญหาวาร ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์โดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) (พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่งปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว) เหตุทุกะและปริตตารัมมณติกะ จบ

เหตุํ ปริตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ ปริตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ ปริตฺตารมฺมณญฺจ นเหตุํ ปริตฺตารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ ปริตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ ปริตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ ปริตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปริตตารัมมณธรรมที่เป็น เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต-*วารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส ปริตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปริตตารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส ปริตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปริตตารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส ปริตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปริตตารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มี " ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ ปริตฺตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส ปริตฺตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปริตตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดีแห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้นปฏิจจวาร

เหตุํ มหคฺคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ มหคฺคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ มหคฺคตารมฺมณญฺจ นเหตุํ มหคฺคตารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย มหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุและมหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม นว วิปาเก นว อาหาเร นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ มหคฺคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ มหคฺคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ มหคฺคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยมหัคคตารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต-*วารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณ- *ธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณ- *ธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม นเหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ จ นเหตุ มหคฺคตารมฺมโณ จ ธมฺมา เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณ-*ธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย มหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และมหัคคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ มหคฺคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส มหคฺคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

มหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่มหัคคตารัมมณ-*ธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ- *ปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดีแห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้นปฏิจจวาร

เหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อปฺปมาณารมฺมณญฺจ นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุและอัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุํ อปฺปมาณารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอัปปมาณารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต-*วารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณา- *รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณา- *รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม นเหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ จ นเหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ จ ธมฺมา เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณา- *รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย อัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และอัปปมาณารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุเป็นปัจจัยแก่อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มี " ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ อปฺปมาณารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อัปปมาณารัมมณ-*ธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ- *ปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกปริตฺตารมฺมณตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ- *ปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้นเหตุทุกปริตตารัมมณัตติกะ จบ