๑. กุสลติกะ ๑๘. อตีตารัมมณติกะ

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาว-ธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์โดยเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)ปัจจุปันนารัมมณบท - เหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์โดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์โดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์โดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

อตีตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอตีตารัมมณธรรมที่เป็น กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยอตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ อทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส อทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

อตีตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อตีตารัมมณธรรม ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อตีตารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกเวทนาตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------- เหตุทุกวิปากตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร

อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอนาคตารัมมณธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ วิปาโก จ นเหตุ วิปาโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ วิปากญฺจ นเหตุํ วิปากญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว กมฺเม นว วิปาเก นว อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อนาคตารัมมณ- *ธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

นเหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุํ วิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ วิปาโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปัจจุปปันนารัมมณ- *ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนา-*รัมมณธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนารัมมณ-*ธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย ปัจจุปันนารัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนา-*รัมมณธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น กุสลัตติกอตีตารัมมณัตติกะ จบ