๔. อุปาทินนติกะ ๑. เหตุทุกะ

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๒)อนันตรปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ วิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)นเหตุบท - ปัจจยจตุกกนัย

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น อุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ สุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในวิปากปัจจัย มี " ๒

เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร

นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ นเหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ ... วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม โดยเหตุปัจจัย

นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอธิปติปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอธิปติปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม โดยอธิปติปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอธิปติปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอนันตรปัจจัย มี ๓ นัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯเปฯ

เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ นัย เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ นัย ฯลฯ

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว โนอวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในอธิปติปัจจัย มี " ๔ ในอนันตรปัจจัย มี " ๖ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๖ ในสหชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓ ในนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในวิปากปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๓

เหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ ทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ ทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตญฺจ นเหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก เอกํ อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๕ ในอนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็น อุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๖

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖

เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ แม้ในปัญหาวาร ในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นอุปาทินนัตติกเหตุทุกะ จบ