เหตุทุกอาสวทุกนเหตุทุกโนอาสวทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอาสวธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ อาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ เหตุทุกสาสวทุกนเหตุทุกนสาสวทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่สาสวธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยสาสวธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอนาสวธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกอาสวสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนอาสวสัมปยุตตทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่อาสวสัมปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอาสวสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ธรรมที่ไม่ใช่อาสววิปปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยอาสววิปปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกอาสวสาสวทุกนเหตุทุกนอาสวสาสวทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม และไม่ใช่อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรม ที่เป็นอาสวะ และสาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ธรรมที่ไม่ใช่อนาสวธรรม และไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ- *ธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสาสวะ แต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ เหตุทุกอาสวอาสวสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนอาสวอาสวสัมปยุตตทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม และไม่ใช่อาสววิปปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสวะ และอาสวสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่อาสววิปปยุตตะ และไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓เหตุทุกอาสววิปปยุตตสาสวทุกะนเหตุทุกนอาสววิปปยุตตนสาสวทุกะ

ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่สาสวธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ สาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหมือนกับโลกิยธรรม

ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ อนาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะ อนาสวธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตะอนาสวธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกสัญโญชนโคจฉกทุกนเหตุทุกโนสัญโญชนโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่สัญโญชนธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยสัญโญชนธรรม ที่เป็น เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกคันถโคจฉกทุกนเหตุทุกโนคันถโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่คันถธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยคันถธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ เหตุทุกโอฆโคจฉกทุกนเหตุทุกโนโอฆโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่โอฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยโอฆธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ เหตุทุกโยคโคจฉกทุกนเหตุทุกโนโยคโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่โยคธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยโยคธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ เหตุทุกนีวรณโคจฉกทุกนเหตุทุกโนนีวรณโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ที่เป็นเหตุธรรม อาศัยนีวรณธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกปรามาสโคจฉกทุกนเหตุทุกโนปรามาสโคจฉกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่ปรามาสธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยปรามาสธรรมที่เป็น นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกสารัมมณทุกนเหตุทุกนสารัมมณทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยสารัมมณธรรมที่เป็น เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่อนารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยอนารัมมณธรรมที่เป็น นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกจิตตทุกนเหตุทุกโนจิตตทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยจิตตธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ จิตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกเจตสิกทุกนเหตุทุกนเจตสิกทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยเจตสิกธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่อเจตสิกธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยอเจตสิกธรรมที่เป็น นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกจิตตสัมปยุตตทุกนเหตุทุกนจิตตสัมปยุตตทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสัมปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตตสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตวิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยจิตตวิปปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกจิตตสังสัฏฐทุกนเหตุทุกนจิตตสังสัฏฐทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐธรรมที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยจิตตสังสัฏฐธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ เหตุทุกจิตตสมุฏฐานทุกนเหตุทุกโนจิตตสมุฏฐานทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรม ที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกจิตตสหภูทุกนเหตุทุกโนจิตตสหภูทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตตสหภูธรรม ที่เป็น เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรม ที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ เหตุทุกจิตตานุปริวัตติทุกนเหตุทุกโนจิตตานุปริวัตติทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตตานุปริวัตติ- *ธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓เหตุทุกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะนเหตุทุกโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตต- *สังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓เหตุทุกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะนเหตุทุกโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยจิตต- *สังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓เหตุทุกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะนเหตุทุกโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ

ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัย จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ-*ธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ฯลฯ พึงจำแนกนัยให้พิสดาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่วิปปยุตจากอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอาสวะและเป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่ใช่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะแต่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (เหมือนกับโลกิยทุกะ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุและที่ไม่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุตจากอาสวะและไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๙. สัญโญชนโคจฉกะเป็นต้น

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นคันถะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นคันถะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโอฆะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโอฆะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นโยคะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นโยคะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปรามาสอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นปรามาสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๕๔. มหันตรทุกะ

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารด้วยอำนาจแห่งนัย)

บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.

บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.

ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.

นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า

นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.

เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ

ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.

อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------