สังกาสนสูตร

อิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจนฺติ ภิกฺขเว มยา ปญฺญตฺตํ ตตฺถ อปริมาณา วณฺณา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา สงฺกาสนา อิติปิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจนฺติ ฯ อิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจนฺติ ภิกฺขเว ฯเปฯ อิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจนฺติ ภิกฺขเว มยา ปญฺญตฺตํ ตตฺถ อปริมาณา วณฺณา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา สงฺกาสนา อิติปิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจนฺติ ฯ ตสฺมา ติห ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราบัญญัติว่า นี้เป็นทุกขอริยสัจ อักขระ พยัญชนะการจำแนกในทุกขอริยสัจนั้น หาประมาณมิได้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ๆ นี้เป็นทุกขอริยสัจ ฯลฯ เราบัญญัติว่า นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ อักขระ พยัญชนะ การจำแนกทุกขนิโรธ-*คามินีปฏิปทาอริยสัจนั้น หาประมาณมิได้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ๆ นี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา-*อริยสัจ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแหละ เธอทั้งหลายพึงกระทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา. จบ สูตรที่ ๙

พึงทราบอธิบายในสังกาสนสูตรที่ ๙.

คำว่า อปริมาณา วณฺณา ได้แก่ อักขระไม่มีประมาณ.

คำว่า พยัญชนะ ดังนี้เป็นไวพจน์ของคำว่า อักขระหาปริมาณมิได้เหล่านั้น.

อีกอย่างหนึ่ง เอกเทศหนึ่งแห่งอักขระ ก็คือชื่อว่าพยัญชนะ.

คำว่า การจำแนก คือ การแยก.

จริงอยู่ เมื่อสัจจะหนึ่งๆ ท่านแสดงให้พิสดารอยู่โดยอาการทั้งปวง อักขระเป็นต้น ก็ชื่อว่าไม่มีที่สุด เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสแล้วอย่างนี้.

จบอรรถกถาสังกาสนสูตรที่ ๙ ---------------------------------------