ตถสูตร

จตฺตารีมานิ ภิกฺขเว ตถานิ อวิตถานิ อนญฺญถานิ ฯ กตมานิ จตฺตาริ ฯ อิทํ ทุกฺขนฺติ ภิกฺขเว ตถเมตํ อวิตถเมตํ อนญฺญถเมตํ ฯ อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ตถเมตํ อวิตถเมตํ อนญฺญถเมตํ ฯ เมตํ ฯ อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ตถเมตํ อวิตถเมตํ อนญฺญถเมตํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว จตฺตาริ ตถานิ อวิตถานิ อนญฺญถานิ ฯ ตสฺมา ติห ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนวคฺโค ทุติโย ฯ ตสฺสุทฺทานํ ตถาคเตน เทฺว วุตฺตา ขนฺธา อายตเนน จ ธารณาย จ เทฺว วุตฺตา อวิชฺชา วิชฺชา สงฺกาสนา ตเถน จาติ ฯ ----------

ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่ง ๔ อย่างนี้ เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น สิ่ง ๔ อย่างเป็นไฉน? สิ่งนี้ว่า นี้ทุกข์ นี้เหตุให้เกิดทุกข์ นี้ความดับทุกข์ นี้ทางให้ถึงความดับทุกข์ เป็นของจริงแท้ ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น สิ่ง ๔ อย่างนี้ เป็นของจริงแท้ไม่แปรผัน ไม่เป็นอย่างอื่น ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแหละ เธอทั้งหลายพึงกระทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา. จบ สูตรที่ ๑๐ จบ ธรรมจักกัปปวัตตนวรรคที่ ๒ -----------------------------------------------------รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ตถาคตสูตรที่ ๑ ๒. ตถาคตสูตรที่ ๒ ๓. ขันธสูตร ๔. อายตนสูตร ๕. ธารณสูตรที่ ๑ ๖. ธารณสูตรที่ ๒ ๗. อวิชชาสูตร ๘. วิชชาสูตร ๙. สังกาสนสูตร ๑๐. ตถสูตร -----------------------------------------------------

พึงทราบอธิบายในตถสูตรที่ ๑๐

ก็ทุกข์ ชื่อว่าเป็นของจริงแท้ เพราะอรรถว่าไม่มีอยู่โดยภาวะของตนท่านเรียกว่า ทุกข์นั่นแล ชื่อว่าไม่แปรผัน เพราะสภาวะไม่ว่างเปล่า. เพราะว่าทุกข์ ชื่อว่ามิใช่ทุกข์หามิได้. ชื่อว่าไม่เป็นอย่างอื่น เพราะไม่เข้าถึงสภาวะอื่น. ก็ทุกข์เข้าถึงการกล่าวในทุกขสมุทัยเป็นต้นหามิได้.

แม้ในสมุทัยเป็นต้น ก็นัยนี้แล.

จบอรรถกถาตถสูตรที่ ๑๐ จบอรรถกถาธรรมจักกัปปวัตตนวรรคที่ ๒ -----------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ตถาคตสูตรที่ ๑

๒. ตถาคตสูตรที่ ๒

๓. ขันธสูตร

๔. อายตนสูตร

๕. ธารณสูตรที่ ๑

๖. ธารณสูตรที่ ๒

๗. อวิชชาสูตร

๘. วิชชาสูตร

๙. สังกาสนสูตร

๑๐. ตถสูตร

-----------------------------------------------------