สุทธกสูตร

ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว อินฺทฺริยานิ ฯ กตมานิ ปญฺจ ฯ สุขินฺทฺริยํ ทุกฺขินฺทฺริยํ โสมนสฺสินฺทฺริยํ โทมนสฺสินฺทฺริยํ อุเปกฺขินฺทฺริยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจินฺทฺริยานีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน? คือ สุขินทรีย์ ๑ทุกขินทรีย์ ๑ โสมนัสสินทรีย์ ๑ โทมนัสสินทรีย์ ๑ อุเปกขินทรีย์ ๑ อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล. จบ สูตรที่ ๑

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ อินทรีย์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. สุขินทรีย์ (อินทรีย์คือสุขเวทนา) ๒. ทุกขินทรีย์ (อินทรีย์คือทุกขเวทนา) ๓. โสมนัสสินทรีย์ (อินทรีย์คือโสมนัสสเวทนา) ๔. โทมนัสสินทรีย์ (อินทรีย์คือโทมนัสสเวทนา) ๕. อุเปกขินทรีย์ (อินทรีย์คืออุเบกขา) อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล” สุทธิกสูตรที่ ๑ จบ

สุขินทริยวรรคที่ ๔ สุทธกสูตรที่ ๑.

ความเป็นสุขและเป็นอินทรีย์ เพราะอรรถว่าใหญ่ กล่าวคือ เป็นอธิบดีแห่งธรรมทั้งหลายที่เกิดร่วมกันนั้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าสุขินทรีย์.

แม้ในทุกขินทรีย์เป็นต้นก็นัยนี้แหละ และในอินทรีย์เหล่านี้ สุขินทรีย์ ทุกขินทรีย์ และโทมนัสสินทรีย์เป็นกามาวจรอย่างเดียว. อรูปาวจร รูปาวจร เว้นโสมนัสสินทรีย์ที่เหลือ เป็นไปในสามภูมิ. อุเปกขินทรีย์เป็นไปในสี่ภูมิ.

____________________________

อรูปาวจรฌานและรูปาวจรฌาน (เฉพาะจตตุถฌาน) ไม่ประกอบด้วยโสมนัสสินทรีย์. รูปาวจรฌานที่เหลือ ประกอบด้วยโสมนัสสินทรีย์.

จบอรรถกถาสุทธกสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------