ทานวัตถุสูตร

๓๓ อฏฺฐิมานิ ภิกฺขเว ทานวตฺถูนิ ฯ กตมานิ อฏฺฐ ฉนฺทา ทานํ เทติ โทสา ทานํ เทติ โมหา ทานํ เทติ ภยา ทานํ เทติ ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ นารหาสึ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุนฺติ ทานํ เทติ อิมาหํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามีติ ทานํ เทติ อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตีติ ทานํ เทติ จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว อฏฺฐ ทานวตฺถูนีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทานวัตถุ ๘ ประการนี้ ๘ ประการเป็นไฉนคือ บางคนให้ทานเพราะชอบพอกัน ๑ บางคนให้ทานเพราะโกรธ ๑ บางคนให้ทานเพราะหลง ๑ บางคนให้ทานเพราะกลัว ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่าบิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย เคยให้มา เคยทำมา เราไม่ควรให้เสียวงศ์ตระกูลดั้งเดิม ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เราให้ทานนี้แล้ว เมื่อตายไปจักเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เมื่อเราให้ทานนี้ จิตใจย่อมเลื่อมใส ความเบิกบานใจ ความดีใจ ย่อมเกิดตามลำดับ ๑ บางคนให้ทานเพื่อประดับปรุงแต่งจิต ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทานวัตถุ ๘ ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๓

ทานวัตถุสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ทานวตฺถูนิ ได้แก่ เหตุแห่งการให้ทาน.

บทว่า ฉนฺทา ทานํ เทติ ความว่า บุคคลให้ทานเพราะความรัก.

บทว่า โทสา ความว่า เป็นผู้โกรธแล้ว สิ่งใดมีอยู่รีบหยิบเอาสิ่งนั้นให้ไป เพราะโทสะ.

บทว่า โมเหน ความว่า เป็นผู้หลงให้ไปเพราะโมหะ.

บทว่า ภยา ความว่า เพราะกลัวครหาหรือเพราะกลัวอบายภูมิ. ก็หรือว่าเพราะกลัวครหาและอบายภูมินั้นนั่นแหละจึงให้ไป.

บทว่า กุลวํสํ ได้แก่ เป็นประเพณีของตระกูล.

จบอรรถกถาทานวัตถุสูตรที่ ๓ -----------------------------------------------------