๖. เนมิราชจริยา

|๖.๑๒๔| ปรินิพฺพุตมฺหิ สุคเต สิทฺธตฺเถ โลกนายเก สเทวมานุสา สพฺเพ ปูเชนฺติ ทิปทุตฺตมํ ฯ |๖.๑๒๕| อาโรปิเต จ จิตเก สิทฺธตฺเถ โลกนายเก ยถาสเกน ถาเมน จิตํ ปูเชนฺติ สตฺถุโน ฯ |๖.๑๒๖| อวิทูเร จิตกสฺส ทีปํ อุชฺชาลยึ อหํ ยาว อุเทติ สุริโย ทีปํ เม ตาว ปชฺชลิ ฯ |๖.๑๒๗| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ |๖.๑๒๘| ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ เอกทีปนฺติ ญายติ ทีปสตสหสฺสานิ พฺยเมฺห ปชฺชลเร มม ฯ |๖.๑๒๙| อุทยนฺโตว สุริโย เทโห เม ชลเต สทา สปฺปภาหิ สรีรสฺส อาโลโก โหติ เม สทา ฯ |๖.๑๓๐| ติโรกุฑฺฑํ ติโรเสลํ สมติคฺคยฺห ปพฺพตํ สมนฺตา โยชนสตํ ปสฺสามิ จกฺขุนา อหํ ฯ |๖.๑๓๑| สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุํ จ เทวโลเก รมึ อหํ เอกตึสติกฺขตฺตุํ จ เทวรชฺชํ อการยึ ฯ |๖.๑๓๒| อฏฺฐวีสติกฺขตฺตุํ จ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ |๖.๑๓๓| เทวโลกา จวิตฺวาน นิพฺพตฺติ มาตุกุจฺฉิยํ มาตุกุจฺฉิคตสฺสาปิ อกฺขิ เม น วินสฺสติ ฯ |๖.๑๓๔| ชาติยา จตุวสฺโสหํ ปพฺพชึ อนคาริยํ อฑฺฒมาเส อสมฺปตฺเต อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ |๖.๑๓๕| ทิพฺพจกฺขุํ วิโสเธสึ ภวา สพฺเพ สมูหตา สพฺเพ กิเลสา สญฺฉินฺนา เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ |๖.๑๓๖| ติโรกุฑฺฑํ ติโรเสลํ ปพฺพตญฺจาปิ เกวลํ สมติกฺกมฺม ปสฺสามิ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ |๖.๑๓๗| วิสมา เม สมา โหนฺติ อนฺธกาโร น วิชฺชติ นาหํ ปสฺสามิ ติมิรํ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ |๖.๑๓๘| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทีปมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เอกทีปสฺสิทํ ผลํ ฯ |๖.๑๓๙| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๖.๑๔๐| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๖.๑๔๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกทีปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกทีปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลเมื่อเราเป็นมหาราชาพระนามว่าเนมิเป็นบัณฑิต ต้องการกุศลอยู่ในพระนครมิถิลาอันอุดมในกาลนั้น เราได้สร้าง ศาลา ๔ แห่ง อันมีหน้ามุขหลังละสี่ๆ เรายังทานให้เป็นไปในศาลา นั้นแก่ เนื้อ นก และนรชนเป็นต้น ยังมหาทาน คือ เครื่อง นุ่งห่ม ที่นอน และโภชนะ คือ ข้าว และน้ำ ให้เป็นไปแล้วไม่ ขาดสาย เปรียบเหมือนเสวก เข้าไปหานายเพราะเหตุแห่งทรัพย์ ย่อมแสวงหานายที่พึงให้ยินดีได้ ด้วยกายกรรม วจีกรรม และ มโนกรรมฉันใด เราก็ฉันนั้น จักแสวงหาพระสัพพัญญุตญาณใน ภพทั้งปวง จึงยังสัตว์ทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยทาน แล้วปรารถนา โพธิญาณอันอุดม ฉะนี้แล. จบเนมิราชจริยาที่ ๖

แม้อปทานที่ ๕ ของพระนาคปัลลวกเถระ แม้อปทานที่ ๖ ของพระเอกทีปิยเถระ แม้อปทานที่ ๗ ของพระอุจฉังคปุปผิยเถระ แม้อปทานที่ ๘ ของพระยาคุทายกเถระ แม้อปทานที่ ๙ ของพระปัตโถทนทายกเถระ แม้อปทานที่ ๑๐ ของพระมัญจทายกเถระ ทุกๆ อปทานทั้งหมดมีเนื้อความพอที่นักศึกษาจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถาภัททลิวรรคที่ ๔๒ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒ เถราปทาน ๔๒. ภัททาลิวรรค ๔. มธุมังสทายกเถราปทาน