๘. ตรณิยเถราปทาน

|๗๘.๑๔๙| อตฺถทสฺสี ตุ ภควา สยมฺภู โลกนายโก วินตานทิยา ตีเร อุปคญฺฉิ ตถาคโต ฯ |๗๘.๑๕๐| อุทกา อภินิกฺขมฺม กจฺฉโป วาริโคจโร พุทฺธํ ตริตุกาโมหํ อุเปสึ โลกนายกํ ฯ |๗๘.๑๕๑| อภิรูหตุ มํ พุทฺโธ อตฺถทสฺสี มหามุนิ อหํ ตํ ตารยิสฺสามิ ทุกฺขสฺสนฺตํ กโร ตุวํ ฯ |๗๘.๑๕๒| มม สงฺกปฺปมญฺญาย อตฺถทสฺสี มหายโส อาโรหิตฺวาน เม ปิฏฺฐึ อฏฺฐาสิ โลกนายโก ฯ |๗๘.๑๕๓| ยโต สรามิ อตฺตานํ ยโต ปตฺโตสฺมิ วิญฺญุตํ สุขํ เม ตาทิสํ นตฺถิ ผุฏฺเฐ ปาทตเล ยถา ฯ |๗๘.๑๕๔| อุตฺตริตฺวาน สมฺพุทฺโธ อตฺถทสฺสี มหายโส นทีตีรมฺหิ ฐตฺวาน อิมา คาถา อภาสถ ฯ |๗๘.๑๕๕| ยาวตา วตฺตเต จิตฺตํ คงฺคาโสตํ ตรามหํ อยญฺจ กจฺฉโป ราชา ตาเรติ มม ปุญฺญวา ฯ |๗๘.๑๕๖| อิมินา พุทฺธตรเณน เมตฺตจิตฺตวตาย จ อฏฺฐารเส กปฺปสเต เทวโลเก รมิสฺสติ ฯ |๗๘.๑๕๗| เทวโลกา อิธาคนฺตฺวา สุกฺกมูเลน โจทิโต เอกาสเน นิสีทิตฺวา กงฺขาโสตํ ตริสฺสติ ฯ |๗๘.๑๕๘| ยถาปิ ภทฺทเก เขตฺเต พีชํ อปฺปมฺปิ โรปิตํ สมฺมา ธารํ ปวสฺสนฺเต ผลํ โตเสติ กสฺสเก ฯ |๗๘.๑๕๙| ตเถวิทํ พุทฺธเขตฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ สมฺมา ธารํ ปวจฺฉนฺเต ผลํ มํ โตสยิสฺสติ ฯ |๗๘.๑๖๐| ปธานํ ปหิตตฺโตมฺหิ อุปสนฺโต นิรูปธิ สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ |๗๘.๑๖๑| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตรณาย อิทํ ผลํ ฯ |๗๘.๑๖๒| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๗๘.๑๖๓| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๗๘.๑๖๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ตรณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้เป็นพระสยัมภูเป็นนายก ของโลก เป็นพระตถาคต ได้เสด็จไปที่ฝั่งแม่น้ำวินดา เราเป็นเต่า เที่ยวไปในน้ำ ออกไปจากน้ำแล้ว ประสงค์จะเชิญพระพุทธเจ้าเสด็จ ข้ามฟาก จึงเข้าไปเฝ้าพระองค์ ผู้นายกของโลก (กราบทูลว่า) ขอเชิญพระพุทธเจ้า ผู้เป็นพระมหามุนีพระนามว่าอัตถทัสสี เสด็จขึ้น หลังข้าพระองค์เถิด ข้าพระองค์จะให้พระองค์เสด็จข้ามฟาก ขอ พระองค์โปรดทรงทำที่สุดแห่งทุกข์แก่ข้าพระองค์เถิด พระพุทธเจ้า ผู้มีพระยศใหญ่พระนามว่าอัตถทัสสี ทรงทราบถึงความดำริของเรา จึงได้เสด็จขึ้นหลังเราแล้วประทับยืนอยู่ ความสุขของเราในเวลาที่นึก ถึงตนได้ และในเวลาถึงความเป็นผู้รู้เดียงสา หาเหมือนกับเมื่อพื้น พระบาทสัมผัสไม่ พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้มีพระยศ ใหญ่ เสด็จขึ้นประทับยืนที่ฝั่งแม่น้ำแล้ว ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า เราข้ามกระแสคงคา ชั่วเวลาประมาณเท่าจิตเป็นไป ก็พระยาเต่าผู้มี บุญนี้ ส่งเราข้ามฟาก ด้วยการส่งพระพุทธเจ้าข้ามฟากนี้ และด้วย ความเป็นผู้มีจิตเมตตา เขาจักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๑,๘๐๐ กัป จากเทวโลกมามนุษยโลกนี้ เป็นผู้อันกุศลมูลตักเตือนแล้ว นั่ง ณ อาสนะอันเดียวจักข้ามพ้นกระแสน้ำ คือ ความสงสัยได้ พืชแม้น้อย แต่เขาเอาหว่านลงในเนื้อนาดี เมื่อฝนยังอุทกธารให้ตกอยู่โดยชอบ ผลย่อมทำชาวนาให้ยินดี แม้ฉันใด พุทธเขตที่พระสัมมาสัมพุทธ- เจ้าทรงแสดงไว้นี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อบุญเพิ่มอุทกธารโดยชอบ ผลจักทำเราให้ยินดี เราเป็นผู้มีตนอันส่งไปแล้วเพื่อความเพียร เป็น ผู้สงบระงับ ไม่มีอุปธิ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว ย่อมเป็นผู้ไม่ มีอาสวะอยู่ ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วย กรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการส่งพระพุทธเจ้าข้าม ฟาก เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ตรณิยเถราปทาน.

อปทานที่ ๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาปุฬินุปปาทกเถราปทาน -----------------------------------------------------