๑. วิเภทกพีชิยเถราปทาน

|๓๑.๑| กกุสนฺโธ มหาวีโร สพฺพธมฺมาน ปารคู คณมฺหา วูปกฏฺโฐ โส อคมาสิ วนนฺตรํ ฯ |๓๑.๒| วีชวีชํ คเหตฺวาน ลตาย อาจรึ อหํ ภควา ตมฺหิ สมเย ฌายเต ปพฺพตนฺตเร ฯ |๓๑.๓| ทิสฺวานาหํ เทวเทวํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ทกฺขิเณยฺยสฺส ธีรสฺส วีชวีชมทาสหํ ฯ |๓๑.๔| อิมสฺมึเยว กปฺปสฺมึ ยํ วีชมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วีชวีชสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๑.๕| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๓๑.๖| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๓๑.๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วิเภทกพีชิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ วิเภทกพีชิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระพุทธเจ้าผู้มีความเพียรใหญ่ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง พระนามว่า กกุสันธะ พระองค์เสด็จหลีกออกจากหมู่ไปสู่ภายในป่า เราถือ เมล็ดพืชเครือเถาเที่ยวมา สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเข้าฌาน อยู่ ณ ระหว่างภูเขา เราเห็นพระพุทธเจ้าผู้เป็นเทพของทวยเทพแล้ว มีใจเลื่อมใส ได้ถวายเมล็ดพืชแด่พระพุทธเจ้า ผู้เป็นทักขิไณย- บุคคล เป็นนักปราชญ์ ในกัปนี้เอง เราได้ถวายพืชใดในกาลนั้น ด้วยการถวายพืชนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งเมล็ดพืช เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระวิเภทกพีชิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ วิเภทกพีชิยเถราปทาน.

____________________________

บาลีว่า วิเภทกพีชิยเถราปทาน.

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑ วรรคที่ ๔๕ ดังต่อไป

อปทานของท่านพระวิเภทิกมิญชิยเถระ อันมีคำเริ่มต้นว่า กกุสนฺโธ มหาวีโร ดังนี้.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พีชมิญฺชมทาสหํ ความว่า เราได้ผ่าผลสมอพิเภกแล้ว ถือเอาเมล็ดในพืชปรุงกับน้ำผึ้งและน้ำตาลกรวด ถวายแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ แล. จบอรรถกถาวิเภทิกมิญชิยเถราปทาน -----------------------------------------------------