๑. ชคติทายกเถราปทาน

|๔๑.๑| ธมฺมทสฺสิสฺส มุนิโน โพธิยา ปาทปุตฺตเม ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ชคตึ การยึ อหํ ฯ |๔๑.๒| ทริโต ปพฺพตาโต วา รุกฺขโต ปติโต อหํ จุโต ปติฏฺฐํ วินฺทามิ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ |๔๑.๓| น เม โจรา วิเหสนฺติ นาติมญฺญนฺติ ขตฺติยา สพฺพามิตฺเตติกฺกมามิ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ |๔๑.๔| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ เทวตฺตํ อถ มานุสํ สพฺพตฺถ ปูชิโต โหมิ ชคติยา อิทํ ผลํ ฯ |๔๑.๕| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ชคตึ การยึ อหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ชคติทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๔๑.๖| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๔๑.๗| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๔๑.๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชคติทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ชคติทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ใช้ให้คนพรวนดินที่ไม้โพธิพฤกษ์ ของพระมหามุนีพระนามว่าธัมมทัสสี อันเป็นต้นไม้สูงสุดกว่าไม้ ทั้งหลาย เราพลาดจากภูเขาหรือตกจากต้นไม้จุติแล้ว ย่อมได้ที่พึ่ง นี้เป็นผลของดิน โจรไม่เบียดเบียนเรา กษัตริย์ก็ไม่ดูหมิ่นเรา เรา ก้าวล่วงข้าศึกได้ทุกคน นี้เป็นผลของดิน เราเข้าถึงกำเนิดใดๆ คือ เทวดาหรือมนุษย์ ในกำเนิดนั้นๆ เราย่อมเป็นผู้อันเขาบูชาทุกแห่ง ไป นี้ก็เป็นผลของดิน ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ใช้ให้คนพรวนดิน ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลของดิน เราเผากิเลส ทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระชคติทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ชคติทายกเถราปทาน.

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑ วรรคที่ ๔๖ ดังต่อไปนี้:-

บทว่า ชคตึ การยึ อหํ ความว่า เราได้ทำระเบียงไว้รอบต้นโพธิพฤกษ์อันอุดม.

อปทานทั้งหมดมีอปทานที่ ๒ เป็นต้นไปที่เหลือมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาชคติทายกเถราปทาน อรรถกถาชคติวรรคที่ ๔๖ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๒ ๔๕. วิเภทกิวรรค ๒. โกลทายกเถราปทาน