๑๐. สมุคคชาดก

กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา สฺวาคตา เอถ นิสีทถาสเน กจฺจิตฺถ โภนฺโต กุสลํ อนามยํ จิรสฺสมพฺภาคมนํ หิ โว อิธ ฯ

ดูกรท่านผู้เจริญ ท่านทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ท่าน ทั้งหลายมาดีแล้ว เชิญมานั่งที่อาสนะนี้เถิด ท่านผู้เจริญทั้งหลายเห็นจะ จะสุขสบายดี ไม่มีความป่วยไข้กระมัง นานมาแล้ว ท่านทั้งหลายพึ่ง มาในที่นี้?

อหเมว เอโก อิธมชฺช ปตฺโต น จาปิ เม ทุติโย โกจิ วิชฺชติ กิเมว สนฺธาย เต ภาสิตํ อิเส กุโต นุ อาคจฺฉถ โภ ตโย ชนา ฯ

เราคนเดียวเท่านั้นมาถึงที่นี้ในวันนี้เอง อนึ่ง ใครที่จะเป็นคนที่สอง ของเราก็ไม่มี ข้าแต่พระฤาษี คำที่ท่านกล่าวว่า ดูกรท่านผู้เจริญ ท่าน ทั้งสามคนพากันมาจากที่ไหนหนอ ดังนี้ หมายถึงอะไร?

ตฺวญฺจ เอโก ภริยา จ เต ปิยา สมุคฺคปกฺขิตฺตนิกิณฺณมนฺตเร สา รกฺขิตา กุจฺฉิคตาว เต สทา วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตา ฯ

ท่านคนหนึ่ง และภรรยาที่รักของท่านที่ท่านใส่ไว้ในสมุคคนหนึ่ง ภรรยา ที่ท่านรักษาไว้ในท้องของท่านทุกเมื่อ ยินดีอยู่กับวิชาธรชื่อว่าวายุบุตร ภายในท้องของท่านนั้นอีกคนหนึ่ง.

สํวิคฺครูโป อิสินา พฺยากโต โส ทานโว ตตฺถ สมุคฺคมุคฺคิลิ อทฺทกฺขิ ภริยํ สุจิมาลธารินึ วายุสฺส ปุตฺเตน สหา ตหึ รตํ ฯ

อสูรนั้นอันฤาษีชี้แจงให้ฟังแล้ว ก็เกิดความสลดใจ จึงคายสมุค ออกมา ณ ที่นั้น ได้เห็นภรรยาผู้ทัดทรงดอกไม้อันสะอาด ยินดีอยู่กับ วิชาธรชื่อว่าวายุบุตร ในสมุคที่อยู่ในท้องของตนนั้น.

สุทิฏฺฐรูปุคฺคตปานุวตฺตินา หีนา นรา เย ปมุทาวสงฺคตา ยถา หเว ปาณริเวตฺถ รกฺขิตา ทุฏฺฐา มยิ อญฺญมภิปฺปโมทติ ฯ

เหตุอันนี้ ท่านผู้ประพฤติตบะชั้นสูงเห็นดีแล้ว นรชนเหล่าใดเป็น คนเลวทราม ตกอยู่ในอำนาจแห่งความชื่นชมยินดี นรชนเหล่านั้นได้ แก่ตัวเราเอง เพราะว่าภรรยาที่เรารักษาไว้ในท้องเพียงดังชีวิต กลับมา ประทุษร้ายเรา ไปชื่นชมยินดีกะบุรุษอื่น.

ทิวา จ รตฺโต จ มยา อุปฏฺฐิตา ตปสฺสินา โชติริวา วเน วสํ สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ อกฺรียรูโป ปมุทาหิ สนฺถโว ฯ

ภรรยานั้นเราบำรุงบำเรอทั้งกลางวันกลางคืน ดุจไฟอันโชติช่วงที่ดาบสผู้มี ตบะอยู่ในป่าบำเรอฉะนั้น ภรรยานั้นก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่ เป็นธรรม กายเชยชิดสนิทสนมกับภรรยาผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สรีรมชฺฌมฺหิ ฐิตาติ มญฺญิหํ มยฺหํ อยนฺติ อสตึ อสญฺญตํ สา ธมฺมโมกฺกมฺม อธมฺมมาจริ อกฺรียรูโป ปมุทาหิ สนฺถโว ฯ

เรามาสำคัญเสียว่า ภรรยาอยู่ในท่ามกลางสรีระ และมาสำคัญหญิง ผู้ไม่มีความสงบไม่สำรวมว่า หญิงนี้เป็นภรรยาของเรา ภรรยาของเรานั้น ก้าวล่วงธรรมมาประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นธรรม การเชยชิดสนิทสนมกับภรรยา ผู้ร่าเริง เราไม่ควรทำเลย.

สุรกฺขิตมฺเมติ กถนฺนุ วิสฺสเส อเนกจิตฺตาสุ น เหตฺถ รกฺขนา เอตา หิ ปาตาลปปาตสนฺนิภา ตตฺถ ปมตฺโต พฺยสนํ นิคจฺฉติ ฯ

บัณฑิตจะพึงวางใจอย่างไรได้ว่า หญิงนี้เรารักษาไว้ดีแล้ว วิธีที่จะ ป้องกันรักษาหญิงผู้มีหลายใจ ไม่พึงมีโดยแท้ เพราะว่าหญิงเหล่านั้นมี อาการคล้ายก้นเหวที่เรียกกันว่าบาดาล บุรุษผู้ประมาทในหญิงเหล่านั้น ย่อมถึงความพินาศทั้งนั้น.

ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา เย มาตุคาเมหิ จรนฺติ นิสฺสฏา เอตํ สิวํ อุตฺตมมาภิปตฺถยํ น มาตุคาเมหิ กเรยฺย สนฺถวนฺติ ฯ สมุคฺคชาตกํ ทสมํ ฯ ---------

เพราะเหตุนั้นแหละ ชนเหล่าใดไม่เที่ยวคลุกคลีกับมาตุคาม ชนเหล่า นั้นมีความสุขปราศจากความโศก ความประพฤติไม่คลุกคลีกับมาตุคามนี้ เป็นคุณนำความสุขมาให้ บุคคลผู้ปรารถนาความเกษมอันอุดม ไม่พึงทำ ความเชยชิดสนิทสนมกับมาตุคามเลย. จบ สมุคคชาดกที่ ๑๐.