๒. กุมภชาดก

๒๒๙๒โก ปาตุราสี ติทิวา นภมฺหิ โอภาสยํ สํวรึ จนฺทิมาว คตฺเตหิ เต รสฺมิโย นิจฺฉรนฺติ สเตรตา วิชฺชุริวนฺตลิกฺเข ฯ โส ฉินฺนวาตํ กมสิ อฆมฺหิ เวหายสํ คจฺฉสิ ติฏฺฐสิ จ อิทฺธี นุ เต วตฺถุกตา สุภาวิตา อนทฺธคูนมสิ เทวตานํ ฯ เวหายสํ กมฺมาคมฺม ติฏฺฐสิ กุมฺภํ กิณาถาติ ยเมตมตฺถํ โก วา ตุวํ กิสฺส วตายํ กุมฺโภ อกฺขาหิ เม พฺราหฺมณ เอตมตฺถํ ฯ

๒๒๙๓น สปฺปิกุมฺโภ นปิ เตลกุมฺโภ น ผาณิตสฺส น มธุสฺส กุมฺโภ กุมฺภสฺส วชฺชานิ อนปฺปกานิ โทเส พหู กุมฺภคเต สุณาถ ฯ คเลยฺย ยํ ปิตฺวา ปเต ปปาตํ โสพฺภํ คุหํ จนฺทนิโยลิคลฺลํ พหุํปิ ภุญฺเชยฺย อโภชเนยฺยํ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ ปิตฺวา จิตฺตสฺมึ อเนสมาโน อาหิณฺฑติ โคริว ภกฺขสารี อนาถมาโน อุปคายติ นจฺจติ จ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิวิตฺวา อเจโลว นคฺโค จเรยฺย คาเม วิสิขนฺตรานิ สมฺมุฬฺหจิตฺโต อติเวลสายี ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ ปิตฺวา อุฏฺฐาย ปเวธมาโน สีสญฺจ พาหุญฺจ ปจาลยนฺโต โส นจฺจตี ทารุกฏลฺลโกว ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิวิตฺวา อคฺคิทฑฺฒา สยนฺติ อโถ สิคาเลหิปิ ขาทิตาเส พนฺธํ วจนํ โภคชานิญฺจุเปนฺติ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ ปิตฺวา ภาเสยฺย อภาสเนยฺยํ สภายมาสีโน อเปตวตฺโถ สมฺมกฺขิโต วนฺตคโต พฺยสนฺโน ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิวิตฺวา อุกฺกฏฺโฐ อาวิลกฺโข มเมว สพฺพา ปฐวีติ มญฺเญ น เม สโม จาตุรนฺโตปิ ราชา ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ มานาติมานา กลหานิ เปสุณี ทุพฺพณฺณินี นคฺคยินี ปลายินี โปราณธุตฺตาน คตี นิเกโต ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ อิทฺธานิ ผีตานิ กุลานิ อสฺสุ อเนกสาหสฺสธนานิ โลเก อุจฺฉินฺนทายชฺชกตานิมาย ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ธญฺญํ ธนํ รชตํ ชาตรูปํ เขตฺตํ ควํ ยตฺถ วินาสยนฺติ อุจฺเฉทนี วิตฺตคตํ กุลานํ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา ทิตฺตรูโปว โปโส อกฺโกสติ ปิตรํ มาตรญฺจ สสฺสุํปิ คเณฺหยฺย อโถปิ สุณฺหํ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา ทิตฺตรูปาว นารี อกฺโกสติ สสฺสุรํ สามิกญฺจ ทาสมฺปิ คเณฺห ปริจาริกมฺปิ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวาน หเนยฺย โปโส ธมฺเม ฐิตํ สมณํ พฺราหฺมณํ วา คจฺเฉ อปายํปิ ตโตนิทานํ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา ทุจฺจริตํ จรนฺติ กาเยน วาจาย จ เจตสา จ นิรยํ วชนฺติ ทุจฺจริตํ จริตฺวา ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ ยาจมานา น ลภนฺติ ปุพฺเพ พหุํ หิรญฺญํปิ ปริจฺจชนฺตา โส ตํ ปิวิตฺวา อลิกํ ภณาติ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา เปสเน เปสิยนฺโต อจฺจายิเก กรณียมฺหิ ชาเต อตฺถมฺปิ โส นปฺปชานาติ วุตฺโต ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ หิรีมนาปิ อหิรีกภาวํ ปาตุํ กโรนฺติ มทนาย มตฺตา ธีราปิ สนฺตา พหุกํ ภณนฺติ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา เอกถูปา สยนฺติ อนาสกา ถณฺฑิลทุกฺขเสยฺยํ ทุพฺพณฺณิยํ อายสกฺยญฺจุเปนฺติ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา ปตฺตกฺขนฺธา สยนฺติ คาโว กูฏหตาริว น หิ วารุณิยา เวโค นเรน สุสฺสโหริว ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ มนุสฺสา วิวชฺชนฺติ สปฺปํ โฆรวิสมิว ตํ โลเก วิสสมานํ โก นโร ปาตุมรหติ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา อนฺธกเวณฺฑปุตฺตา สมุทฺทตีเร ปริจารยนฺตา อุปกฺกมุํ มุสเลหญฺญมญฺญํ ตสฺสา ปุณฺณํ กุมฺภมิมํ กิณาถ ฯ ยํ เว ปิตฺวา ปุพฺพเทวา ปมตฺตา ติทิวา จุตา สสฺสติยา สมายา ตํ ตาทิสํ มชฺชมิมํ นิรตฺถกํ ชานํ มหาราช กถํ ปิเวยฺย ฯ นยิมสฺมิ กุมฺภสฺมึ ทธิ มธุ วา เอวํ อภิญฺญาย กิณาหิ ราช เอวญฺหิ มํ กุมฺภคตา มยา เต อกฺขาตรูปํ ตว สพฺพมิตฺตา ฯ

๒๒๙๔น เม ปิตา วา อถวาปิ มาตา เอตาทิโส ยาทิสโก ตุวํสิ หิตานุกมฺปี ปรมตฺถกาโม โสหํ กริสฺสํ วจนํ ตวชฺช ฯ ททามิ เต คามวรานิ ปญฺจ ทาสีสตํ สตฺต ควํสตานิ อาชญฺญยุตฺเต จ รเถ ทส อิเม อาจริโย โหสิ มมตฺถกาโม ฯ

๒๒๙๕ตเวว ทาสีสตมตฺถุ ราช คามา จ คาโว จ ตเวว โหนฺตุ อาชญฺญยุตฺตา จ รถา ตเวว สกฺโกหมสฺมี ติทสานมินฺโท ฯ มํโสทนํ สปฺปิปายาสํ ภุญฺช ขาทสฺสุ จ ตฺวํ มธุมาสปูเว เอวํ ตุวํ ธมฺมรโต ชนินฺท อนินฺทิโต สคฺคมุเปหิ ฐานนฺติ ฯ กุมฺภชาตกํ ทุติยํ ฯ ---------