๔. สังขปาลชาดก

๒๔๙๕อริยาวกาโสสิ ปสนฺนเนตฺโต มญฺเญ ภวํ ปพฺพชิโต กุลมฺหา กถํ นุ วิตฺตานิ ปหาย โภเค ปพฺพชิ นิกฺขมฺม ฆรา สปญฺโญ ฯ

๒๔๙๖สยํ วิมานํ นรเทว ทิสฺวา มหานุภาวสฺส มโหรคสฺส ทิสฺวาน ปุญฺญาน มหาวิปากํ สทฺธายหํ ปพฺพชิโตมฺหิ ราช ฯ

๒๔๙๗น กามกามา น ภยา น โทสา วาจํ มุสา ปพฺพชิตา ภณนฺติ อกฺขาหิ เม ปุจฺฉิโต เอตมตฺถํ สุตฺวาน เม ชายิหิติปฺปสาโท ฯ

๒๔๙๘วาณิชฺช รฏฺฐาธิป คจฺฉมาโน ปเถ อทฺทสาสิมฺหิ โภชปุตฺเต ปวฑฺฒกายํ อุรคํ มหนฺตํ อาทาย คจฺฉนฺเต ปโมทมาเน ฯ โสหํ สมาคมฺม ชนินฺท เตหิ ปหฏฺฐโลโม อวจมฺหิ ภีโต กุหึ อยํ นียติ ภีมกาโย นาเคน กึ กาหถ โภชปุตฺตา ฯ นาโค อยํ นียติ โภชนตฺถํ ปวฑฺฒกาโย อุรโค มหนฺโต สาทุญฺจ ถูลญฺจ มุทุญฺจ มํสํ น ตฺวํ รสญฺญาสิ วิเทหปุตฺต ฯ อิโต มยํ คนฺตฺวา สกํ นิเกตํ อาทาย สตฺถานิ วิโกปยิตฺวา มํสานิ ภกฺขาม ปโมทมานา มยํ หิ โว สตฺตโว ปนฺนคานํ ฯ สเจ อยํ นียติ โภชนตฺถํ ปวฑฺฒกาโย อุรโค มหนฺโต ททามิ โว พลิพทฺธานิ โสฬส นาคํ อิมํ มุญฺจถ พนฺธนสฺมา ฯ อทฺธา หิ โน ภกฺโข อยํ มนาโป พหู จ โน โอรคา ภุตฺตปุพฺพา กโรม เต ตํ วจนํ อฬาร มิตฺตญฺจ โน โหหิ วิเทหปุตฺต ฯ ตทสฺสุ เต พนฺธนา โมจยึสุ ยํ นตฺถุโต ปฏิโมกฺขสฺส ปาเส มุตฺโต จ โส พนฺธนา นาคราชา ปกฺกามิ ปาจีนมุโข มุหุตฺตํ ฯ คนฺตฺวาน ปาจีนมุโข มุหุตฺตํ ปุณฺเณหิ เนตฺเตหิ ปโลกยี มํ ตทสฺสหํ ปิฏฺฐิโต อนฺวคจฺฉึ ทสงฺคุลี อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ฯ คจฺเฉว โข ตฺวํ ตรมานรูโป มา ตํ อมิตฺตา ปุนรคฺคเหสุํ ทกฺโข หิ ลุทฺเทหิ ปุนา สมาคโม อทสฺสนํ โภชปุตฺตาน คจฺฉ ฯ อคมาสิ โส รหทํ วิปฺปสนฺนํ นีโลภาสํ รมณียํ สุติตฺถํ สโมนตํ ชมฺพุหิ เวทิสาหิ ปาเวกฺขิ นิตฺติณฺณภโย ปตีโต ฯ โส ตํ ปวิสฺส น จิรสฺส นาโค ทิพฺเพน เม ปาตุรหู ชนินฺท อุปฏฺฐหี มํ ปิตรํว ปุตฺโต หทยงฺคมํ กณฺณสุขํ ภณนฺโต ฯ ตฺวํ เมสิ มาตา จ ปิตา อฬาร อพฺภนฺตโร ปาณทโท สหาโย สกญฺจ อิทฺธึ ปฏิลาภโกสฺมิ อฬาร ปสฺส เม นิเวสนานิ ปหูตภกฺขํ พหุอนฺนปานํ มสกฺกสารํ วิย วาสวสฺส ฯ

๒๔๙๙ตํ ภูมิภาเคหิ อุเปตรูปํ อสกฺขรา เจว มุทู สภา จ นีจาติณา อปฺปรชา จ ภูมิ ปาสาทิกา ยตฺถ ชหนฺติ โสกํ ฯ อนาวกลา เวฬุริยูปนีลา จตุทฺทิสํ อมฺพวนํ สุรมฺมํ ปกฺกา จ เปสี จ ผลา สุผุลฺลา นิจฺโจตุกา ธารยนฺติ ผลานิ ฯ

๒๕๐๐เตสํ วนานํ นรเทว มชฺเฌ นิเวสนํ ภสฺสรสนฺนิกาสํ รชตคฺคฬํ โสวณฺณมยํ อุฬารํ โอภาสติ วิชฺชุริวนฺตลิกฺเข ฯ มณิมยา โสวณฺณมยา อุฬารา อเนกจิตฺตา สสตํ สุนิมฺมิตา ปริปูรา กญฺญาหิ อลงฺกตาหิ สุวณฺณกายูรธราหิ ราช ฯ โส สงฺขปาโล ตรมานรูโป ปาสาทมารุยฺห อโนมวณฺโณ สหสฺสถมฺภํ อตุลานุภาวํ ยตฺถสฺส ภริยา มเหสี อโหสิ ฯ เอกา จ นารี ตรมานรูปา อาทาย เวฬุริยมยํ มหคฺฆํ สุภํ มณึ ชาติมนฺตูปปนฺนํ อโจทิตา อาสนมพฺภิหาสิ ฯ ตโต มํ หตฺเถ อุรโค คเหตฺวา นิสีทยี ปามุขอาสนสฺมึ อิทมาสนํ อตฺร ภวํ นิสีทตุ ภวญฺหิ เม อญฺญตโร ครูนํ ฯ อญฺญา จ นารี ตรมานรูปา อาทาย วารึ อุปสงฺกมิตฺวา ปาทานิ ปกฺขาลยิ เม ชนินฺท ภริยาว ภตฺตู ปติโน ปิยสฺส ฯ อปรา จ นารี ตรมานรูปา ปคฺคยฺห โสวณฺณมยาย ปาติยา อเนกสูปํ วิวิธํ วิยญฺชนํ อุปนามยี ภตฺต มนุญฺญรูปํ ฯ ตุริเยหิ มํ ภารต ภุตฺตวนฺตํ อุปฏฺฐหุํ ภตฺตุ มโน วิทิตฺวา ตตุตฺตรึ มํ นิปตี มหนฺตํ ทิพฺเพหิ กาเมหิ อนปฺปเกหิ ฯ

๒๕๐๑ภริยา มเมตา ติสตา อฬาร สพฺพตฺตมชฺฌา ปทุมุตฺตราภา อฬาร เอตาสุ เต กามการา ททามิ เต ตา ปริจารยสฺสุ ฯ

๒๕๐๒สํวจฺฉรํ ทิพฺพรสานุภุตฺวา ตทาสฺสุหํ อุตฺตริ ปจฺจภาสึ นาคสฺสิทํ กินฺติ กถญฺจ ลทฺธํ กถชฺฌคมาสิ วิมานเสฏฺฐํ ฯ อธิจฺจ ลทฺธํ ปรินามชนฺเต สยํ กตํ อุทาหุ เทเวหิ ทินฺนํ ปุจฺฉามิ ตํ นาคราเชตมตฺถํ กถชฺฌคมาสิ วิมานเสฏฺฐํ ฯ

๒๕๐๓นาธิจฺจ ลทฺธํ น ปริณามชํ เม น สยํ กตํ นาปิ เทเวหิ ทินฺนํ สเกหิ กมฺเมหิ อปาปเกหิ ปุญฺเญหิ เม ลทฺธมิทํ วิมานํ ฯ

๒๕๐๔กินฺเต วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก อกฺขาหิ เม นาคราเชตมตฺถํ กถํ นุ เต ลทฺธมิทํ วิมานํ ฯ

๒๕๐๕ราชา อโหสึ มคธานมิสฺสโร ทุยฺโยธโน นาม มหานุภาโว โส อิตฺตรํ ชีวิตํ สํวิทิตฺวา อสสฺสตํ วิปริณามธมฺมํ ฯ อนฺนญฺจ ปานญฺจ ปสนฺนจิตฺโต สกฺกจฺจ ทานํ วิปุลํ อทาสึ โอปานภูตํ เม ฆรํ ตทาสิ สนฺตปฺปิตา สมณพฺราหฺมณา จ ฯ มาลญฺจ คนฺธญฺจ วิเลปนญฺจ ปทีปยํ ยานมุปสฺสยญฺจ อจฺฉาทนํ เสยฺยมถนฺนปานํ สกฺกจฺจ ทานานิ อทมฺห ตตฺถ ฯ ตํ เม วตํ ตํ ปน พฺรหฺมจริยํ ตสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก เตเนว เม ลทฺธมิทํ วิมานํ ปหูตภกฺขํ พหุอนฺนปานํ ฯ

๒๕๐๖นจฺเจหิ คีเตหิ จุเปตรูปํ จิรฏฺฐิตีกํ น จ สสฺสตายํ อปฺปานุภาวา ตํ มหานุภาวํ เตชสฺสินํ หนฺติ อเตชวนฺโต กิเมว ทาฐาวุธ กึ ปฏิจฺจ หตฺถตฺถมาคจฺฉิ วนิพฺพกานํ ฯ ภยํ นุ เต อนฺวคตํ มหนฺตํ เตโช นุ เต นานฺวคตํ ทนฺตมูลํ กิเมว ทาฐาวุธ กึ ปฏิจฺจ กิเลสมาปชฺชิ วนิพฺพกานํ ฯ

๒๕๐๗น เม ภยํ อนฺวคตํ มหนฺตํ เตโช น สกฺกา มม เตภิหนฺตุํ สตญฺจ ธมฺมานิ สุกิตฺติตานิ สมุทฺทเวลาว ทุรจฺจยานิ ฯ จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ อฬาร อุโปสถํ นิจฺจมุปาวสามิ อถาคมุํ โสฬส โภชปุตฺตา รชฺชุํ คเหตฺวาน ทฬฺหญฺจ ปาสํ ฯ เภตฺวาน นาสํ อติกสฺส รชฺชุํ นยึสุ มํ สมฺปริคยฺห ลุทฺทา เอตาทิสํ ทุกฺขมหํ ติติกฺขํ อุโปสถํ อปฺปฏิโกปยนฺโต ฯ

๒๕๐๘เอกายเน ตํ ปเถ อทฺทสํสุ พเลน วณฺเณน จุเปตรูปํ สิริยา ปญฺญาย จ ภาวิโตสิ กิมตฺถิยํ นาค ตโป กโรสิ ฯ

๒๕๐๙น ปุตฺตเหตุ น ธนสฺส เหตุ น อายุโน จาปิ อฬาร เหตุ มนุสฺสโยนึ อภิปตฺถยาโน ตสฺมา ปรกฺกมฺม ตโป กโรมิ ฯ

๒๕๑๐ตฺวํ โลหิตกฺโข วิหตนฺตรํโส อลงฺกโต กปฺปิตเกสมสฺสุ สุโรสิโต โลหิตจนฺทเนน คนฺธพฺพราชาว ทิสา ปภาสสิ ฯ เทวิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว สพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูโต ปุจฺฉามิ ตํ นาคราเชตมตฺถํ เสยฺโย อิโต เกน มนุสฺสโลโก ฯ

๒๕๑๑อฬาร นาญฺญตฺร มนุสฺสโลกา สทฺธี ว สํวิชฺชติ สํยโม วา อหญฺจ ลทฺธาน มนุสฺสโยนึ กาหามิ ชาติมรณสฺส อนฺตํ ฯ

๒๕๑๒สํวจฺฉโร เม วสโต ตวนฺติเก อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐิโตสฺมิ อามนฺตยิตฺวาน ปเลมิ นาค จิรปฺปวุฏฺโฐสฺมิ อหํ ชนินฺท ฯ

๒๕๑๓ปุตฺตา จ ทารา อนุชีวิโน จ นิจฺจานุสิฏฺฐา อุปติฏฺฐเต ตํ กจฺจินุ เต นาภิสํสิตฺถ โกจิ ปิยญฺหิ เม ทสฺสนํ ตุยฺห อฬาร ฯ

๒๕๑๔ยถาปิ มาตุ จ ปิตุ อคาเร ปุตฺโต ปิโย ปฏิวิหิโต วเสยฺย ตโตปิ มยฺหํ อิธเมว เสยฺโย จิตฺตญฺหิ เต นาค มยิ ปสนฺนํ ฯ

๒๕๑๕มณิ มมํ วิชฺชติ โลหิตงฺโค ธนาหโร มณิรตนํ อุฬารํ อาทาย ตฺวํ คจฺฉ สกํ นิเกตํ ลทฺธา ธนนฺตํ มณิโมสฺสชสฺสุ ฯ

๒๕๑๖ทิฏฺฐา มยา มานุสกาปิ กามา อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา สทฺธายหํ ปพฺพชิโตมฺหิ ราช ฯ ทุมปฺผลาเนว ปตนฺติ มาณวา ทหรา จ วุฑฺฒา จ สรีรเภทา เอตํปิ ทิสฺวา ปพฺพชิโตมฺหิ ราช อปณฺณกํ สามญฺญเมว เสยฺโย ฯ

๒๕๑๗อทฺธา หเว เสวิตพฺพา สปญฺญา พหุสฺสุตา เย พหุฐานจินฺติโน นาคญฺจ สุตฺวาน ตุวญฺจฬาร กาหามิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานิ ฯ

๒๕๑๘อทฺธา หเว เสวิตพฺพา สปญฺญา พหุสฺสุตา เย พหุฐานจินฺติโน นาคญฺจ สุตฺวาน มมญฺจ ราช กโรหิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานีติ ฯ สงฺขปาลชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------