๓. อภินิวาสสูตร

ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาทีนวา อภินิวาเส กตเม ปญฺจ พหุภณฺโฑ โหติ พหุภณฺฑสนฺนิจโย พหุเภสชฺโช โหติ พหุเภสชฺชสนฺนิจโย พหุกิจฺโจ โหติ พหุกรณีโย อพฺยตฺโต กึกรณีเยสุ สํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน ตมฺหา จ อาวาสา ปกฺกมนฺโต สาเปกฺโข ปกฺกมติ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อาทีนวา อภินิวาเส ฯ ปญฺจิเม ภิกฺขเว อานิสํสา สมวตฺถนิวาเส กตเม ปญฺจ น พหุภณฺโฑ โหติ น พหุภณฺฑสนฺนิจโย น พหุเภสชฺโช โหติ น พหุเภสชฺชสนฺนิจโย น พหุกิจฺโจ โหติ น พหุกรณีโย พฺยตฺโต กึกรณีเยสุ อสํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน ตมฺหา จ อาวาสา ปกฺกมนฺโต อนเปกฺโข ปกฺกมติ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถนิวาเสติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษในการอยู่ประจำที่ ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุอยู่ประจำที่ย่อมมีสิ่งของมาก มีการสะสมสิ่งของมาก ๑ มีเภสัชมาก มีการสะสมเภสัชมาก ๑ มีกิจมาก มีกรณียมาก ไม่ฉลาดในกิจที่จะต้องทำ ๑ ย่อมอยู่คลุกคลีด้วยคฤหัสถ์และบรรพชิต ด้วยการคลุกคลีกับคฤหัสถ์อันไม่สมควร ๑ เมื่อจะหลีกไปจากอาวาสนั้น ย่อมมีความห่วงใยหลีกไป ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษในการอยู่ประจำที่ ๕ ประการนี้แล ฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการอยู่มีกำหนดพอสมควร ๕ ประการนี้๕ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุผู้อยู่มีกำหนดพอสมควร ย่อมไม่มีสิ่งของมากไม่มีการสะสมสิ่งของมาก ๑ ไม่มีเภสัชมาก ไม่มีการสะสมเภสัชมาก ๑ ไม่มีกิจมาก ไม่มีกรณียมาก ฉลาดในกิจที่จะต้องทำ ๑ ไม่เป็นผู้คลุกคลีด้วยคฤหัสถ์และบรรพชิต ด้วยการคลุกคลีกับคฤหัสถ์อันไม่สมควร ๑ เมื่อจะหลีกไปจากอาวาสนั้น ไม่มีความห่วงใยหลีกไป ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการอยู่มีกำหนดพอสมควร ๕ ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๓

พึงทราบวินิจฉัยในอภินิวาสสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า พหุภณฺโฑ ได้แก่ เป็นผู้มีบริขารมาก.

บทว่า พหุเภสชฺโช ได้แก่ เป็นผู้มีเภสัชมาก เพราะเนยใสและเนยข้นเป็นต้นมีมาก.

บทว่า อพฺยตฺโต คือ เป็นคนไม่ฉลาด.

บทว่า สํสฏฺโฐ คือ เป็นผู้คลุกคลีอยู่ด้วยการคลุกคลี ๕ อย่าง.

บทว่า อนนุโลมิเกน ได้แก่ ไม่สมควรแก่ศาสนา.

จบอรรถกถาอภินิวาสสูตรที่ ๓ -----------------------------------------------------