๑. เวสารัชชกรณสูตร

ปญฺจิเม ภิกฺขเว เสขเวสารชฺชกรณา ธมฺมา กตเม ปญฺจ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ สีลวา โหติ พหุสฺสุโต โหติ อารทฺธวิริโย โหติ ปญฺญวา โหติ ฯ ยํ โข ภิกฺขเว อสฺสทฺธสฺส สารชฺชํ โหติ สทฺธสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ ฯ ยํ ภิกฺขเว ทุสฺสีลสฺส สารชฺชํ โหติ สีลวโต ตํ สารชฺชํ น โหติ ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ ฯ ยํ ภิกฺขเว อปฺปสฺสุตสฺส สารชฺชํ โหติ พหุสฺสุตสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ ฯ ยํ ภิกฺขเว กุสีตสฺส สารชฺชํ โหติ อารทฺธวิริยสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ ฯ ยํ ภิกฺขเว ทุปฺปญฺญสฺส สารชฺชํ โหติ ปญฺญวโต ตํ สารชฺชํ น โหติ ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ ฯ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ เสขเวสารชฺชกรณา ธมฺมาติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา ๑ เป็นผู้มีศีล ๑ เป็นพหูสูต ๑ เป็นผู้ปรารภความเพียร ๑ เป็นผู้มีปัญญา ๑ ความครั่นคร้ามใด ย่อมมีแก่ผู้ไม่มีศรัทธา ความครั่นคร้ามนั้นย่อมไม่มีแก่ผู้มีศรัทธา ฉะนั้น ธรรมนี้จึงชื่อว่าเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ความครั่นคร้ามใดย่อมมีแก่ผู้ทุศีล ความครั่นคร้ามนั้นย่อมไม่มีแก่ผู้มีศีล ฉะนั้น ธรรมนี้จึงชื่อว่าเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะความครั่นคร้ามใดย่อมมีแก่ผู้ได้ศึกษาน้อย ความครั่นคร้ามนั้นย่อมไม่มีแก่ผู้เป็นพหูสูต ฉะนั้น ธรรมนี้จึงชื่อว่าเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ความครั่นคร้ามใดย่อมมีแก่ผู้เกียจคร้าน ความครั่นคร้ามนั้นย่อมไม่มีแก่ผู้ปรารภความเพียร ฉะนั้น ธรรมนี้จึงชื่อว่าเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ความครั่นคร้ามใดย่อมมีแก่ผู้มีปัญญาทราม ความครั่นคร้ามนั้นย่อมไม่มีแก่ผู้มีปัญญา ฉะนั้น ธรรมนี้จึงชื่อว่าเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเป็นเครื่องกระทำความเป็นผู้แกล้วกล้าแห่งภิกษุผู้เสขะ ๕ ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในเวสารัชชกรณสูตรที่ ๑ แห่งตติยาปัณณาสก์ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เวสารชฺชกรณา ได้แก่ เครื่องนำมาซึ่งความแกล้วกล้า.

บทว่า สารชฺชํ โหติ ความว่า ย่อมมีโทมนัส.

จบอรรถกถาเวสารัชชกรณสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------