ภัณฑนสูตร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
๕๖๔๑๒๕ ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ มนสิกาตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ ปเคว คนฺตุํ นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ เนกฺขมฺมวิตกฺกํ อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กตเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ มนสิกาตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ ปเคว คนฺตุํ นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ฯ {๕๖๔.๑} ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ คนฺตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา ผาสุ โหติ ปเคว มนสิกาตุํ นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ กตเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ เนกฺขมฺมวิตกฺกํ อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสาวิตกฺกํ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ คนฺตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา ผาสุ โหติ ปเคว มนสิกาตุํ นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสูติ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒. ภัณฑนสูตร ว่าด้วยเหตุแห่งความบาดหมาง
ภิกษุทั้งหลาย ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมางกัน ทะเลาะ วิวาทกัน ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ ทิศนี้ แม้เพียงคิดก็ไม่เป็นที่สำราญแก่เรา
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๐ หน้า : ๓๗๑}
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต [๓. ตติยปัณณาสก์] ๓. กุสินารวรรค ๒. ภัณฑนสูตร ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการไป ในเรื่องนี้เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ประการ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอน ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. เนกขัมมวิตก (ความตรึกปลอดจากกาม) ๒. อพยาบาทวิตก (ความตรึกปลอดจากพยาบาท) ๓. อวิหิงสาวิตก (ความตรึกปลอดจากการเบียดเบียน) ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการนี้ ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. กามวิตก (ความตรึกในทางกาม) ๒. พยาบาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท) ๓. วิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน) ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้ ภิกษุทั้งหลาย ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกันใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ ทิศนี้ แม้เพียงคิดก็ไม่เป็นที่สำราญแก่เรา ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการไป ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอน ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายพร้อมเพรียงกัน ชื่นชมกัน ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนน้ำนมกับน้ำ มองกันด้วยนัยน์ตาที่เปี่ยมด้วยความรักอยู่ ทิศนี้ แม้ไปเยือนก็เป็นที่สำราญแก่เรา ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการคิด ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอน ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. กามวิตก ๒. พยาบาทวิตก ๓. วิหิงสาวิตก ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. เนกขัมมวิตก ๒. อพยาบาทวิตก ๓. อวิหิงสาวิตก ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๐ หน้า : ๓๗๒}
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต [๓. ตติยปัณณาสก์] ๓. กุสินารวรรค ๓. โคตมกเจติยสูตร ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายพร้อมเพรียงกัน ชื่นชมกัน ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนน้ำนมกับน้ำ มองกันด้วยนัยน์ตาที่เปี่ยมด้วยความรักอยู่ ทิศนี้ แม้ไปเยือนก็เป็นที่สำราญแก่เรา ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการคิด ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการนี้ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้อย่างแน่นอน ภัณฑนสูตรที่ ๒ จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาภัณฑนสูตรที่ ๒
พึงทราบวินิจฉัยในภัณฑนสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ปชหึสุ แปลว่า ย่อมละได้.
บทว่า พหุลมกํสุ ได้แก่ กระทำบ่อยๆ.
แม้ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวิตก ๓ แม้เหล่านี้คละกันไป.
จบอรรถกถาภัณฑนสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------