เทวสูตร

๑๘ สเจ โว ภิกฺขเว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ เทวโลกูปปตฺติยา อาวุโส สมโณ โคตโม พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตีติ นนุ ตุเมฺห ภิกฺขเว เอวํ ปุฏฺฐา อฏฺฏิเยยฺยาถ หราเยยฺยาถ ชิคุจฺเฉยฺยาถาติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ อิติ กิร ตุเมฺห ภิกฺขเว ทิพฺเพน อายุนา อฏฺฏิยถ หรายถ ชิคุจฺฉถ ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพน อธิปเตยฺเยน อฏฺฏิยถ หรายถ ชิคุจฺฉถ ฯ ปเคว โข ปน ภิกฺขเว ตุเมฺหหิ กายทุจฺจริเตน อฏฺฏิยิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพํ วจีทุจฺจริเตน ... มโนทุจฺจริเตน อฏฺฏิยิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพนฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกปริพาชกอัญญเดียรถีย์ จะพึงถามท่านทั้งหลายเช่นนี้ว่า ดูกรอาวุโส พระสมณโคดมอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อจะเข้าถึงพรหมโลกหรือ ท่านทั้งหลายเมื่อถูกถามเช่นนี้ พึงอึดอัด ระอา รังเกียจมิใช่หรือ เมื่อภิกษุเหล่านั้นทูลรับว่า เป็นเช่นนั้น พระเจ้าข้า จึงได้ตรัสต่อไปว่าดูกรภิกษุทั้งหลาย ได้ยินว่า ท่านทั้งหลายอึดอัด ระอา รังเกียจ ด้วยอายุทิพย์ด้วยวรรณะทิพย์ ด้วยสุขทิพย์ ด้วยยศทิพย์ ด้วยอธิปไตยทิพย์ ดูกรภิกษุทั้งหลาย แต่ท่านทั้งหลายควรอึดอัด ระอา รังเกียจ ด้วยกายทุจริต ด้วยวจีทุจริต ด้วยมโนทุจริตก่อนทีเดียว ฯ

“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกจะพึงถามเธอทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘พวกท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระสมณโคดมเพื่อเข้าถึงเทวโลกหรือ’เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้พึงอึดอัด ระอา รังเกียจ มิใช่หรือ” เมื่อภิกษุพวกนั้นกราบทูลว่า “เป็นเช่นนั้น พระพุทธเจ้าข้า” จึงตรัสต่อไปว่า “ทราบมาว่า เธอทั้งหลายอึดอัด ระอา รังเกียจอายุทิพย์ วรรณะทิพย์ สุขทิพย์ยศทิพย์ และอธิปไตยทิพย์ แต่เบื้องต้นทีเดียว เธอทั้งหลายควรอึดอัด ระอารังเกียจกายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต” เทวโลกสูตรที่ ๘ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในเทวสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อฏฺฏีเยยฺยาถ ความว่า เธอทั้งหลายพึงเป็นผู้ถูกความระอาบีบคั้น.

บทว่า หราเยยฺยาถ ความว่า พึงละอาย.

บทว่า ชิคุจฺเฉยฺยาถ ความว่า พึงเกิดความรังเกียจในคำพูดนั้น เหมือนเกิดความรังเกียจในคูถฉะนั้น.

บทว่า อิติ ในคำว่า อิติ กิร นี้ พึงเห็นว่าเป็นความสละสลวยแห่งพยัญชนะด้วยการเชื่อมบท.

บทว่า กิร เป็นนิบาต ใช้ในความหมายว่า ได้ฟังต่อๆ กันมา.

บทว่า กิร นั้นพึงทราบการเชื่อมความอย่างนี้ว่า ได้ยินว่า เธอทั้งหลายพึงอึดอัดด้วยอายุทิพย์.

บทว่า ปเคว โข ปน มีความหมายเท่ากับ ปฐมตรํ แปลว่า ก่อนกว่า (หรืออันดับแรก).

จบอรรถกถาเทวสูตรที่ ๘ -----------------------------------------------------