ทานวรรค

๑๔๐ เทฺวมานิ ภิกฺขเว ทานานิ กตมานิ เทฺว อามิสทานญฺจ ธมฺมทานญฺจ อิมานิ โข ภิกฺขเว เทฺว ทานานิ เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ ทานานํ ยทิทํ ธมฺมทานนฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉน คืออามิสทาน ๑ ธรรมทาน ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน ๒ อย่างนี้แล ดูกรภิกษุ-*ทั้งหลาย บรรดาทาน ๒ อย่างนี้ ธรรมทานเป็นเลิศ ฯ

๑๔๑ เทฺวเม ภิกฺขเว ยาคา กตเม เทฺว อามิสยาโค จ ธมฺมยาโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ยาคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ ยาคานํ ยทิทํ ธมฺมยาโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบูชา ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉน คือการบูชาด้วยอามิส ๑ การบูชาด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบูชา ๒อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการบูชา ๒ อย่างนี้ การบูชาด้วยธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๒ เทฺวเม ภิกฺขเว จาคา กตเม เทฺว อามิสจาโค จ ธมฺมจาโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว จาคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ จาคานํ ยทิทํ ธมฺมจาโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การสละ ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉน คือการสละอามิส ๑ การสละธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การสละ ๒ อย่างนี้แลดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการสละ ๒ อย่างนี้ การสละธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๓ เทฺวเม ภิกฺขเว ปริจฺจาคา กตเม เทฺว อามิสปริจฺจาโค จ ธมฺมปริจฺจาโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ปริจฺจาคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ ปริจฺจาคานํ ยทิทํ ธมฺมปริจฺจาโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบริจาค ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การบริจาคอามิส ๑ การบริจาคธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบริจาค ๒อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการบริจาค ๒ อย่างนี้ การบริจาคธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๔ เทฺวเม ภิกฺขเว โภคา กตเม เทฺว อามิสโภโค จ ธมฺมโภโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว โภคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ โภคานํ ยทิทํ ธมฺมโภโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบริโภค ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การบริโภคอามิส ๑ การบริโภคธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การบริโภค ๒อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการบริโภค ๒ อย่างนี้ การบริโภคธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๕ เทฺวเม ภิกฺขเว สมฺโภคา กตเม เทฺว อามิสสมฺโภโค จ ธมฺมสมฺโภโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว สมฺโภคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ สมฺโภคานํ ยทิทํ ธมฺมสมฺโภโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การสมโภค ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การสมโภคอามิส ๑ การสมโภคธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การสมโภค ๒อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการสมโภค ๒ อย่างนี้ การสมโภคธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๖ เทฺวเม ภิกฺขเว สํวิภาคา กตเม เทฺว อามิสสํวิภาโค จ ธมฺมสํวิภาโค จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว สํวิภาคา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ สํวิภาคานํ ยทิทํ ธมฺมสํวิภาโคติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การจำแนก ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การจำแนกอามิส ๑ การจำแนกธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การจำแนก ๒อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการจำแนก ๒ อย่างนี้ การจำแนกธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๗ เทฺวเม ภิกฺขเว สงฺคหา กตเม เทฺว อามิสสงฺคโห จ ธมฺมสงฺคโห จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว สงฺคหา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ สงฺคหานํ ยทิทํ ธมฺมสงฺคโหติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การสงเคราะห์ด้วยอามิส ๑ การสงเคราะห์ด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลายการสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้การสงเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๘ เทฺวเม ภิกฺขเว อนุคฺคหา กตเม เทฺว อามิสานุคฺคโห จ ธมฺมานุคฺคโห จ อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว อนุคฺคหา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิเมสํ ทฺวินฺนํ อนุคฺคหานํ ยทิทํ ธมฺมานุคฺคโหติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย การอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ การอนุเคราะห์ด้วยอามิส ๑ การอนุเคราะห์ด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลายการอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้การอนุเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ ฯ

๑๔๙ เทฺวมา ภิกฺขเว อนุกมฺปา กตมา เทฺว อามิสานุกมฺปา จ ธมฺมานุกมฺปา จ อิมา โข ภิกฺขเว เทฺว อนุกมฺปา เอตทคฺคํ ภิกฺขเว อิมาสํ ทฺวินฺนํ อนุกมฺปานํ ยทิทํ ธมฺมานุกมฺปาติ ฯ ทานวคฺโค ตติโย

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความเอื้อเฟื้อ ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างเป็นไฉนคือ ความเอื้อเฟื้อด้วยอามิส ๑ ความเอื้อเฟื้อด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลายความเอื้อเฟื้อ ๒ อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาความเอื้อเฟื้อ ๒ อย่างนี้ความเอื้อเฟื้อด้วยธรรมเป็นเลิศ ฯ จบทานวรรคที่ ๓

การบูชายัญ ๒ อย่างนี้ การบูชายัญ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การบูชายัญด้วยอามิส ๒. การบูชายัญด้วยธรรม การบูชายัญ ๒ อย่างนี้แล บรรดาการบูชายัญ ๒ อย่างนี้ การบูชายัญด้วยธรรมเป็นเลิศ (๒)

จาคะ (การสละ) ๒ อย่างนี้ จาคะ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. อามิสจาคะ (การสละอามิส) ๒. ธัมมจาคะ (การสละธรรม) จาคะ ๒ อย่างนี้แล บรรดาจาคะ ๒ อย่างนี้ ธัมมจาคะเป็นเลิศ (๓)

การบริจาค ๒ อย่างนี้ การบริจาค ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การบริจาคอามิส ๒. การบริจาคธรรม การบริจาค ๒ อย่างนี้แล บรรดาการบริจาค ๒ อย่างนี้ การบริจาคธรรมเป็นเลิศ (๔)

การบริโภค ๒ อย่างนี้ การบริโภค ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การบริโภคอามิส ๒. การบริโภคธรรม การบริโภค ๒ อย่างนี้แล บรรดาการบริโภค ๒ อย่างนี้ การบริโภคธรรมเป็นเลิศ (๕)

การจำแนก ๒ อย่างนี้ การจำแนก ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การจำแนกอามิส ๒. การจำแนกธรรม การจำแนก ๒ อย่างนี้แล บรรดาการจำแนก ๒ อย่างนี้ การจำแนกธรรมเป็นเลิศ (๗)

การสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การสงเคราะห์ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การสงเคราะห์ด้วยอามิส ๒. การสงเคราะห์ด้วยธรรม การสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้แล บรรดาการสงเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การสงเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ (๘)

การอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การอนุเคราะห์ ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ ๑. การอนุเคราะห์ด้วยอามิส ๒. การอนุเคราะห์ด้วยธรรม การอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้แล บรรดาอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การอนุเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ (๙)

วรรคที่ ๓ สูตรที่ ๑ (ข้อ ๓๘๖) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ทานานิ ความว่า ชื่อว่าทาน ด้วยอำนาจแห่งวัตถุมีทานเป็นต้นที่เขาให้ บทนี้เป็นชื่อของไทยธรรม.

อีกอย่างหนึ่ง เจตนาพร้อมด้วยวัตถุ ชื่อว่าทาน บทนี้เป็นชื่อของการบริจาคสมบัติ.

บทว่า อามิสทานํ ความว่า ปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสทาน โดยเป็นของให้.

บทว่า ธมฺมทานํ ความว่า บุคคลบางคนในโลกนี้กล่าวปฏิปทาเครื่องบรรลุอมตะ นี้ชื่อว่าธรรมทาน. จบอรรถกถาสูตรที่ ๑

อรรถกถาสูตรที่ ๒

สูตรที่ ๒ (ข้อ ๓๘๗) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

ปัจจัย ๔ ชื่อว่ายาคะ โดยเป็นเครื่องบูชา. แม้ธรรมะก็พึงทราบว่า ชื่อว่ายาคะ โดยเป็นเครื่องบูชา. จบอรรถกถาสูตรที่ ๒

อรรถกถาสูตรที่ ๓

สูตรที่ ๓ (ข้อ ๓๘๘) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การสละอามิส ชื่อว่าอามิสจาคะ. การสละธรรม ชื่อว่าธรรมจาคะ. จบอรรถกถาสูตรที่ ๓

อรรถกถาสูตรที่ ๔

สูตรที่ ๔ (ข้อ ๓๘๙) แปลกกันเพียงอุปสรรค. จบอรรถกถาสูตรที่ ๔

อรรถกถาสูตรที่ ๕

สูตรที่ ๕ (ข้อ ๓๙๐) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การบริโภคปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสโภคะ. การบริโภคธรรม ชื่อว่าธรรมโภคะ. จบอรรถกถาสูตรที่ ๕

อรรถกถาสูตรที่ ๖

สูตรที่ ๖ (ข้อ ๓๙๑) แปลกกันเพียงอุปสรรค. จบอรรถกถาสูตรที่ ๖

อรรถกถาสูตรที่ ๗

สูตรที่ ๗ (ข้อ ๓๙๒) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การแจกจ่ายปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสสังวิภาค. การแจกจ่ายธรรม ชื่อว่าธรรมสังวิภาค. จบอรรถกถาสูตรที่ ๗

อรรถกถาสูตรที่ ๘

สูตรที่ ๘ (ข้อ ๓๙๓) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การสงเคราะห์ด้วยปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสสงเคราะห์. การสงเคราะห์ด้วยธรรม ชื่อว่าธรรมสงเคราะห์. จบอรรถกถาสูตรที่ ๘

อรรถกถาสูตรที่ ๙

สูตรที่ ๙ (ข้อ ๓๙๔) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การอนุเคราะห์ด้วยปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสอนุเคราะห์. การอนุเคราะห์ด้วยธรรม ชื่อว่าธรรมอนุเคราะห์. จบอรรถกถาสูตรที่ ๙

อรรถกถาสูตรที่ ๑๐

สูตรที่ ๑๐ (ข้อ ๓๙๕) มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

การแสดงความเอ็นดูด้วยปัจจัย ๔ ชื่อว่าอามิสอนุกัมปะ เกื้อกูลด้วยอามิส. การแสดงความเอ็นดูด้วยธรรม ชื่อว่าธรรมอนุกัมปะ เกื้อกูลด้วยธรรม.

จบอรรถกถาสูตรที่ ๑๐ จบทานวรรคที่ ๓ -----------------------------------------------------