ปเรสสูตร

๔๔ ตีหิ ภิกฺขเว ฐาเนหิ กถา ปวตฺตนี โหติ กตเมหิ ตีหิ โย ธมฺมํ เทเสติ โส อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ โย ธมฺมํ สุณาติ โส อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ โย เจว ธมฺมํ เทเสติ โย จ ธมฺมํ สุณาติ อุโภ อตฺถปฏิสํเวทิโน จ โหนฺติ ธมฺมปฏิสํเวทิโน จ อิเมหิ โข ภิกฺขเว ตีหิ ฐาเนหิ กถา ปวตฺตนี โหตีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุ ๓ ประการ เรื่องราวจึง เป็นไปได้ เหตุ ๓ ประการเป็นไฉน คือ ผู้แสดงธรรมรู้แจ้งอรรถด้วย รู้แจ้งธรรมด้วย ๑ ผู้ฟังธรรมรู้แจ้งอรรถด้วย รู้แจ้งธรรมด้วย ๑ ผู้แสดงธรรมและผู้ฟังธรรมทั้งสองฝ่าย รู้แจ้งอรรถด้วย รู้แจ้งธรรมด้วย ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุ ๓ ประการนี้แล เรื่องราวจึงเป็นไปได้ ฯ

ภิกษุทั้งหลาย การสนทนาดำเนินไปได้ด้วยฐานะ ๓ ประการ ฐานะ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. บุคคลผู้แสดงธรรมรู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม ๒. บุคคลผู้ฟังธรรมรู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม ๓. บุคคลผู้แสดงธรรมและผู้ฟังธรรมทั้ง ๒ ฝ่ายรู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม ภิกษุทั้งหลาย การสนทนาดำเนินไปได้ด้วยฐานะ ๓ ประการนี้แลกถาปวัตติสูตรที่ ๔ จบ ๕. ปัณฑิตสูตร ว่าด้วยกรรมที่บัณฑิตบัญญัติไว้

พึงทราบวินิจฉัยในปเรสสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ฐาเนหิ แปลว่า โดยเหตุทั้งหลาย.

บทว่า ปวตฺตนี ความว่า ไม่ถูกคัดค้าน คือนำไปได้.

จบอรรถกถาปเรสสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------