๙. เอกจาริยเถราปทาน

|๑๙๑.๕๑| ตาวตึเสสุ เทเวสุ มหาโฆโส ตทา อหุ พุทฺโธ จ โลเก นิพฺพาติ มยญฺจมฺห สราคิโน ฯ |๑๙๑.๕๒| เตสํ สํเวคชาตานํ โสกสลฺลสมงฺคินํ สพเลน อุปตฺถทฺโธ อคมํ พุทฺธสนฺติเก ฯ |๑๙๑.๕๓| มนฺทารวํ คเหตฺวาน สงฺคีติ อภินิมฺมิตํ ปรินิพฺพานกาลมฺหิ พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ |๑๙๑.๕๔| สพฺเพ เทวานุโมทึสุ อจฺฉราโย จ เม ตทา กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ ฯ |๑๙๑.๕๕| สฏฺฐิกปฺปสหสฺสมฺหิ อิโต โสฬส เต ชนา มหามลฺลชนา นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๙๑.๕๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกจาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกจาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น ได้มีเสียงประกาศกึกก้องในหมู่เทพเทวดาชั้นดาวดึงส์ว่าพระ พุทธเจ้าจะเสด็จนิพพานในโลก และพวกเราก็ยังมีราคะในเทวดาผู้เกิดความ สังเวช เพรียบพร้อมด้วยลูกศร คือความโศกเหล่านั้น เราเป็นผู้มีใจแข็ง ด้วยกำลังของตน ได้ไปในสำนักพระพุทธเจ้า เราถือดอกมนทารพที่นิรมิต รวบรวมไว้ไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในเวลาใกล้จะปรินิพพาน ในกาลนั้น เทวดาและนางอัปสรทั้งปวงอนุโมทนาเรา เราไม่เข้าถึงทุคติเลยตลอดแสน กัลป ในหกหมื่นกัลป แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ องค์ มีพล มาก พระนามว่ามหามัลลชน คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเรา ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเอกจาริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เอกจาริยเถราปทาน.

ครั้งนั้น ได้มีเสียงประกาศกึกก้องในหมู่เทวดาชั้นดาวดึงส์ว่า พระพุทธเจ้าจะเสด็จดับขันธปรินิพพานในโลก แต่พวกเรายังมีราคะอยู่

บรรดาเทวดาผู้เกิดความสังเวช ผู้มากไปด้วยความเศร้าโศกเหล่านั้น ข้าพเจ้าถูกกำลังของตนอุปถัมภ์แล้ว ได้ไปในสำนักของพระพุทธเจ้า

ข้าพเจ้าถือดอกมณฑารพที่เนรมิต รวบรวมไว้ไปบูชาพระพุทธเจ้า ในเวลาใกล้จะปรินิพพาน

ในกัปที่ ๖๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ ชาติ พระนามว่ามหามัลลชนะ มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเอกจาริยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้เอกจาริยเถราปทานที่ ๙ จบ

อปทานของท่านพระเถระ ๑๐ รูปมีพระเถระชื่อว่ากุฏชปุปผิยเถระเป็นต้นเหล่านั้นที่มาแล้วในอรรถกถาวรรคที่ ๑๙ เรื่องถัดจากเรื่องนี้ไปซึ่งไม่ใช่เรื่องแรกไม่มีปรากฏ เพราะว่า ชื่อ ที่อยู่และเมืองเป็นต้นของพระเถระเหล่านั้น ปรากฏแล้วด้วยอำนาจแห่งบุญสมภารที่ทำไว้ในสำนักของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ.

ทุกๆ เรื่องที่เหลือ บัณฑิตพึงทราบตามเนื้อความดังที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังนั่นแล.

ดังนั้น อปทานที่เหลือนั้นทั้งหมดจึงมีเนื้อความพอที่จะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถากุฏชปุปผิยเถราปทาน จบอรรถกถากุฏชปุปผิยวรรคที่ ๑๙ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค ๑๐. สังฆุปัฏฐากเถราปทาน (๑๘๐)