๑๐. อุททาลทายกเถราปทาน (๒๕๐)

|๒๕๒.๓๔| กุกฺกุโธ นาม นาเมน สยมฺภู อปราชิโต ปวนา นิกฺขมิตฺวาน อนุปฺปตฺโต มหานทึ ฯ |๒๕๒.๓๕| อุทฺทาลกํ คเหตฺวาน สยมฺภุสฺส อทาสหํ สํยตสฺสุชุภูตสฺส ปสนฺนมนโส ตทา ฯ |๒๕๒.๓๖| เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุปฺผทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๕๒.๓๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทฺทาลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อุทฺทาลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ ตุวรฏฺฐินาคปุฬินา วิรวิกุฏิธูปโก ปตฺโต ธาตุสตฺตลิโย พิมฺพิ อุทฺทาลเกน จ สตฺตตึสติ คาถาโย คณิตาโย วิภาวิหีติ ฯ ตุวรทายิวคฺโค ปญฺจวีโส ฯ ฉพฺพีสติโม โถมกวคฺโค

พระสยัมภูผู้ไม่ทรงแพ้อะไรๆ มีพระนามชื่อว่ากุกกุธะ เสด็จออกจากป่า ชัฏ เสด็จถึงแม่น้ำใหญ่ ในกาลนั้น เรามีใจเลื่อมใส ได้ถือเอาดอกคูนมา ถวายแด่พระสยัมภู ผู้สำรวมอินทรีย์เป็นอันดี ผู้ซื่อตรง ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จัก ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัม- ภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธ- ศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้ ทราบว่า ท่านพระอุททาลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อุททาลทายกเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน ๒. นาคเกสริยเถราปทาน ๓. นฬินเกสริยเถราปทาน ๔. วิรวิปุปผิยเถราปทาน ๕. กุฏิธูปกเถราปทาน ๖. ปัตตทายกเถราปทาน ๗. ธาตุปูชกเถราปทาน ๘. สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน ๙. พิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน ๑๐. อุททาลทายกเถราปทานบัณฑิตทั้งหลายนับคาถาได้ ๓๗ คาถา ฉะนี้แล จบ ตุวรทายิวรรคที่ ๒๕. -----------------------------------------------------

ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีใจเลื่อมใส ได้ถือดอกราชพฤกษ์(คูน)มาถวายพระผู้มีพระภาค ผู้เป็นพระสยัมภู ผู้สำรวมอินทรีย์เป็นอย่างดี ผู้ซื่อตรง

ในกัปที่ ๓๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอกไม้

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อุทฺทาลกํ คเหตฺวาน ความว่า เราได้เก็บเอาดอกคูนที่เกิดใกล้ชาตสระ มาบูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ.

คำที่เหลือมีเนื้อความพอจะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล.

____________________________

บาลี กุกกุธะ.

จบอรรถกถาอุททาลทายกเถราปทาน จบอรรถกถาตุวรทายิวรรคที่ ๒๕ -----------------------------------------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน

๒. นาคเกสริยเถราปทาน

๓. นฬินเกสริยเถราปทาน

๔. วิรวิปุปผิยเถราปทาน

๕. กุฏิธูปกเถราปทาน

๖. ปัตตทายกเถราปทาน

๗. ธาตุปูชกเถราปทาน

๘. สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน

๙. พิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน

๑๐. อุททาลทายกเถราปทาน

บัณฑิตทั้งหลายนับคาถาได้ ๓๗ คาถา ฉะนี้แล จบตุวรทายิวรรคที่ ๒๕ -----------------------------------------------------