๒. ปุปผธารกเถราปทาน (๒๙๒)

|๒๙๔.๖| วากจีรธโร อาสึ อชินุตฺตรวาสโน อภิญฺญา ปญฺจ นิพฺพตฺโต จนฺทสฺส ปริมชฺชโก ฯ |๒๙๔.๗| วิปสฺสึ โลกปชฺโชตํ ทิสฺวา อภิคตํ มมํ ปาริฉตฺตกปุปฺผานิ ธาเรสึ สตฺถุโน อหํ ฯ |๒๙๔.๘| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิธารยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธารณาย อิทํ ผลํ ฯ |๒๙๔.๙| สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป เอโก อาสึ มหีปติ สมนฺตธรโณ นาม จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๒๙๔.๑๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุปฺผธารโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปุปฺผธารกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นผู้นุ่งผ้าเปลือกไม้คากรอง ห่มหนังสัตว์เฉวียงบ่าข้างซ้าย ยังอภิญ- ญา ๕ ให้บังเกิดแล้ว เป็นผู้ลูบคลำพระจันทร์ได้ เราได้เห็นพระศาสดาพระ นามว่าวิปัสสี ผู้ส่องโลกให้สว่างไสว ซึ่งเสด็จมาถึงสำนักเรา เราจึงยก ดอกแคฝอยขึ้นบูชาแด่พระองค์ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ยกดอกไม้ ใดขึ้นบูชา ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการยกดอกไม้ ขึ้นบูชา ในกัลปที่ ๘๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง เป็นใหญ่ในแผ่นดิน พระนามว่า สมันตธรณะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปุปผธารกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปุปผธารกเถราปทาน.

ข้าพเจ้านุ่งผ้าเปลือกไม้ ห่มหนังสัตว์ อภิญญา ๕ บังเกิดแล้ว ลูบคลำดวงจันทร์ได้

ข้าพเจ้าได้เห็นพระศาสดาพระนามว่าวิปัสสี ผู้ส่องโลกให้สว่าง ซึ่งเสด็จมาถึงสำนักข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจึงยกดอกแคฝอยขึ้นบูชาพระองค์

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการยกดอกไม้ขึ้นบูชา

ในกัปที่ ๘๗ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่งพระนามว่าสมันตธรณะ เป็นใหญ่ในแผ่นดิน มีพลานุภาพมาก

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อชินุตฺตรวาสโน ความว่า นุ่งห่มหนังเสือเหลืองและหนังมิคะเฉวียงบ่าข้างซ้าย.

บทว่า อภิญฺญา ปญฺจ นิพฺพตฺตา ความว่า ทำอภิญญา ๕ คือ ญาณ ๕ มีอิทธิวิธญาณเป็นต้นให้บังเกิดขึ้น คือให้สำเร็จขึ้นแล้ว.

บทว่า จนฺทสฺส ปริมชฺชโก ความว่า เราได้เป็นผู้ลูบคลำถูกต้องมณฑลพระจันทร์ไว้โดยรอบ.

บทว่า วิปสฺสี โลกปชฺโชตํ ความว่า เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้เช่นกับประทีปส่องสว่างไสวไปในโลกทั้ง ๓ จนทั่วถึง ได้เสด็จมาใกล้เรา คือได้เสด็จมาถึงเป็นพิเศษ.

บทว่า ปาริจฺฉตฺตกปุปฺผานิ ความว่า เราได้นำเอาดอกปาริฉัตตกะมาจากเทวโลกแล้วยกขึ้นบูชาโดยอาการดุจฉัตร เบื้องบนของพระศาสดาพระนามว่าวิปัสสี. จบอรรถกถาปุปผธารกเถราปทาน -----------------------------------------------------