๓. ฉัตตทายกเถราปทาน (๒๙๓)

ครั้งนั้น บุตรของข้าพเจ้าออกบวชแล้ว นุ่งห่มผ้ากาสายะ เขาบรรลุความเป็นพระพุทธเจ้า อันชาวโลกบูชา เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

ข้าพเจ้าค้นหาบุตรของตนไปทางเบื้องหลัง ไปถึงจิตกาธานแห่งบุตรผู้ยิ่งใหญ่ปรินิพพานแล้ว

ข้าพเจ้าประคองอัญชลีไหว้จิตกาธานที่ป่าช้านั้น และยกฉัตรขาวขึ้นบูชาในครั้งนั้น

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายฉัตร

ในกัปที่ ๒๕ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ ชาติ มีพระนามว่ามหารหะ เป็นใหญ่ในหมู่ชน มีพลานุภาพมาก

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ปุตฺโต มม ปพฺพชิโต ความว่า บุตรของเราบวชแล้วด้วยความศรัทธา.

บทว่า กาสายวสโน ตทา ความว่า ในเวลาที่ได้บวชแล้วนั้น ก็นุ่งห่มด้วยผ้ากาสายะ คือมิได้บวชเป็นบรรพชิตนอกศาสนา.

บทว่า โส จ พุทฺธตฺตํ สมฺปตฺโต ความว่า บุตรของเรานั้นได้บรรลุความเป็นสาวกของพระพุทธเจ้าในพระพุทธเจ้าทั้ง ๔ พระองค์ด้วยดี คือบรรลุพระอรหัต.

บทว่า นิพฺพุโต โลกปูชิโต ความว่า ปรินิพพานแล้วด้วยขันธปรินิพพาน มีสักการะอันชาวโลกทั้งหมดกระทำการบูชาแล้ว.

บทว่า วิจินนฺโต สกํ ปุตฺตํ ความว่า เราได้ถามถึงที่บุตรนั้นไปแล้ว จึงได้ค้นหาบุตรของตน ติดตามไปข้างหลัง คือเป็นผู้ติดตามไป.

บทว่า นิพฺพุตสฺส มหนฺตสฺส ความว่า เราได้ไปถึงที่จิตกาธาน ในที่ประชุมเพลิงแห่งบุตรของเรานั้นผู้เป็นพระอรหันต์ยิ่งใหญ่ เพราะประกอบด้วยคุณมีสีลขันธ์เป็นต้นอันยิ่งใหญ่.

บทว่า ปคฺคยฺห อญฺชลึ ตตฺถ ความว่า เราได้ประคองอัญชลี คือประชุมนิ้วมือทั้ง ๑๐ ไว้เหนือศีรษะ ตรงที่จิตกาธานนั้นแล้วไหว้นอบน้อมกองไฟแล้ว.

บทว่า เสตจฺฉตฺตญฺจ ปคฺคยฺห ความว่า มิใช่แต่เราจะได้ไหว้อย่างเดียวเท่านั้น ยังได้ประคองฉัตรอันสะอาดยกขึ้นตั้งประดิษฐานไว้อีกด้วย. จบอรรถกถาฉัตตทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------