๑๐. กุมุทมาลิยเถราปทาน (๓๒๐)

|๓๒๒.๕๔| อุสภํ ปวรํ วีรํ มเหสึ วิชิตาวินํ วิปสฺสินํ มหาวีรํ อภิชาตํว เกสรึ ฯ |๓๒๒.๕๕| รถิยํ ปฏิปชฺชนฺตํ อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ คเหตฺวา กุมุทํ มาลํ พุทฺธเสฏฺฐํ สโมกิรึ ฯ |๓๒๒.๕๖| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๓๒๒.๕๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กุมุทมาลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ กุมุทมาลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ อารกฺขโท โภชนโท คตสญฺญี ปทุมิโก ปุปฺผาสนิ สนฺถวิโก สทฺทสญฺญี ติรํสิโย นาลิโก กุมุที เจว สตฺตปญฺญาส คาถกา ฯ อารกฺขทายกวคฺโค พตฺตึโส ฯ -----------

เราได้เห็นพระมหาวีรเจ้า พระนามว่าวิปัสสี ผู้ประเสริฐแกล้วกล้า ทรงชนะวิเศษ แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง องอาจ ดังพระยาราชสีห์ ผู้ควรรับเครื่องบูชา เสด็จดำเนินอยู่ในถนน เราจึงถือเอาพวงโกมุท ไป บูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชา พระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้ เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระกุมุทมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ กุมุทมาลิยเถราปทาน. รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. อารักขทายกเถราปทาน ๒. โภชนทายกเถราปทาน ๓. คตสัญญกเถราปทาน ๔. สัตตปทุมิยเถราปทาน ๕. ปุปผาสนทายกเถราปทาน ๖. อาสนถวิกเถราปทาน ๗. สัททสัญญกเถราปทาน ๘. ติรังสิยเถราปทาน ๙. นาลิปุปผิยเถราปทาน ๑๐. กุมุทมาลิยเถราปทานมีคาถา ๕๗ คาถา. จบ อารักขทายกวรรคที่ ๓๒. -----------------------------------------------------

พระผู้มีพระภาคผู้ทรงมีความเพียรมาก พระนามว่าวิปัสสี ผู้องอาจ ประเสริฐ แกล้วกล้า ทรงชนะวิเศษ แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ดุจพญาราชสีห์ผู้มีชาติสูง

ผู้สมควรรับเครื่องบูชา กำลังเสด็จดำเนินอยู่ที่ถนน จึงถือพวงดอกโกมุทไปโปรยลงบูชาพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๒. อารักขทายกวรรค ๗. สัททสัญญกเถราปทาน (๓๑๗)