๖. ปภังกรเถราปทาน (๓๓๖)
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ฉฏฺฐํ ปภงฺกรตฺเถราปทานํ (๓๓๖)
๓๓๘|๓๓๘.๕๔| ปทุมุตฺตรภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน ปวเน เจติยํ อาสิ วาฬมิคสมากุเล ฯ |๓๓๘.๕๕| น โกจิ วิสหิ คนฺตุํ เจติยํ อภิวนฺทิตุํ ติณกฏฺฐลโตนทฺธํ ปลุคฺคํ อาสิ เจติยํ ฯ |๓๓๘.๕๖| วนกมฺมิโก ตทา อาสึ ปิตาเปตามเหนหํ อทฺทสํ ปวเน ถูปํ ลุคฺคํ ติณลตากุลํ ฯ |๓๓๘.๕๗| ทิสฺวานาหํ พุทฺธถูปํ ครุจิตฺตํ อุปฏฺฐหึ พุทฺธเสฏฺฐสฺส ถูโปยํ ปลุคฺโค อจฺฉติ วเน ฯ |๓๓๘.๕๘| นจฺฉนฺนํ นปฺปฏิรูปํ ชานนฺตสฺส คุณาคุณํ พุทฺธถูปํ อโสเธตฺวา อญฺญํ กมฺมํ ปโยชเย ฯ |๓๓๘.๕๙| ติณกฏฺฐญฺจ วลฺลิญฺจ โสธยิตฺวาน เจติเย วนฺทิตฺวา อฏฺฐ วารานิ ปฏิกุฏิโก อคจฺฉหํ ฯ |๓๓๘.๖๐| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ |๓๓๘.๖๑| ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ โสวณฺณํ สปฺปภสฺสรํ สฏฺฐิโยชนมุพฺพิทฺธํ ตึสโยชนวิตฺถตํ ฯ |๓๓๘.๖๒| ติสตานิ จ วารานิ เทวรชฺชมการยึ ปญฺจวีสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ |๓๓๘.๖๓| ภวาภเว สํสรนฺโต มหาโภคํ ลภามหํ โภเค เม อูนตา นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ |๓๓๘.๖๔| สิวิยา หตฺถิขนฺเธน ปวเน คจฺฉโต มม ยํ ยํ ทิสาหํ คจฺฉามิ สรณํ สมฺปชฺชเต วนํ ฯ |๓๓๘.๖๕| ขาณุํ วา กณฺฏกํ วาปิ นาหํ ปสฺสามิ จกฺขุนา ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต สยเมวาปนียเร ฯ |๓๓๘.๖๖| กุฏฺฐํ คณฺโฑ กิลาโส จ อปมาโร วิตจฺฉิกา ททฺทุ กณฺฑุ จ เม นตฺถิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ |๓๓๘.๖๗| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต นาภิชานามิ เม กาเย ชาตํ ปิฬกพินฺทุกํ ฯ |๓๓๘.๖๘| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต ทุเว ภเว สํสรามิ เทวตฺเต อถ มานุเส ฯ |๓๓๘.๖๙| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต สุวณฺณวณฺโณ สพฺพตฺถ สปฺปภาโส ภวามหํ ฯ |๓๓๘.๗๐| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต อมนาปํ วิวชฺเชติ มนาปํ อุปติฏฺฐติ ฯ |๓๓๘.๗๑| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต วิสุทฺธํ โหติ เม จิตฺตํ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ ฯ |๓๓๘.๗๒| อญฺญํปิ เม อจฺฉริยํ พุทฺธถูปมฺหิ โสธิเต เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ |๓๓๘.๗๓| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โสธนาย อิทํ ผลํ ฯ |๓๓๘.๗๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปภงฺกโร เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปภงฺกรตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๖. ปภังกรเถราปทาน ๖. ปภังกรเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปภังกรเถระ (พระปภังกรเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พระเจดีย์ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่ มีอยู่ในป่าใหญ่ซึ่งพลุกพล่านด้วยเนื้อร้าย
ใครๆ ไม่อาจจะไปกราบไหว้พระเจดีย์ได้ พระเจดีย์ถูกหญ้า ต้นไม้ และเถาวัลย์ปกคลุม จึงหักพังลง
ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นคนทำการงานในป่า พร้อมบิดาและปู่ จึงได้เห็นพระสถูปหักพัง รกไปด้วยหญ้าและเถาวัลย์ ในป่าใหญ่
ครั้นได้เห็นพระสถูปของพระพุทธเจ้าแล้ว ตั้งจิตเคารพไว้ว่า พระสถูปนี้ของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด หักพังอยู่ในป่า
พระสถูปไม่มีอะไรบังแดดฝน ไม่(อยู่ในที่)เหมาะสมแก่คนที่รู้คุณและมิใช่คุณ เรายังไม่ได้ทำความสะอาดพระสถูปของพระพุทธเจ้า จะไม่ประกอบการงานอย่างอื่น
ข้าพเจ้าแผ้วถางหญ้า ต้นไม้ และเถาวัลย์ที่พระเจดีย์เสร็จแล้ว คุกเข่าไหว้ครบ ๘ ครั้งแล้วก็กลับไป
ด้วยกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้แล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ข้าพเจ้าละร่างกายมนุษย์แล้ว ได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๐๘}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๖. ปภังกรเถราปทาน
วิมานทองที่บุญกรรมสร้างไว้อย่างดีในภพดาวดึงส์นั้น สวยงาม สีเลื่อมประภัสสร สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์
ข้าพเจ้าได้ครองเทวสมบัติ ๓๐๐ ชาติ และได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๕ ชาติ
เมื่อข้าพเจ้าเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมได้โภคสมบัติมาก ข้าพเจ้าไม่มีความบกพร่องในโภคสมบัติ นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง
เมื่อข้าพเจ้านั่งคานหามหรือขี่คอช้าง ไปในป่าใหญ่ ไปยังทิศใดๆ ในทิศนั้นๆ ป่าย่อมสำเร็จเป็นที่พึ่งได้
ข้าพเจ้าประกอบด้วยบุญกรรมไม่พบเห็นตอหรือหนามเลย บุญกรรมนำ(ตอหรือหนาม) ออกไปเอง
โรคเรื้อน ฝี กลาก โรคลมบ้าหมู คุดทะราด หิดเปื่อย และหิดด้าน ไม่มีแก่ข้าพเจ้า นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าไม่รู้สึกว่าจะมีต่อมฝี หยาดน้ำเหลือง เกิดที่กายของข้าพเจ้าเลย
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าได้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ใน ๒ ภพ คือในภพเทวดาหรือภพมนุษย์
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๐๙}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๖. ปภังกรเถราปทาน
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้าเป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำ เป็นผู้มีรัศมีในที่ทั้งปวง
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก สิ่งที่ไม่น่าชอบใจย่อมไม่มี สิ่งที่น่าชอบใจย่อมผุดขึ้นรออยู่
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก จิตของข้าพเจ้าเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ มีอารมณ์เดียวตั้งมั่นด้วยดี
เพราะข้าพเจ้าแผ้วถางพระสถูปของพระพุทธเจ้า ความอัศจรรย์อย่างอื่นยังมีอีก ข้าพเจ้านั่งบนอาสนะเดียวก็ได้บรรลุอรหัตตผล
ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการแผ้วถาง
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปภังกรเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปภังกรเถราปทานที่ ๖ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๑๐}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวรรคที่ ๓๔ เป็นต้น
วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------
อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)