๙. ธรรมสวนิยเถราปทาน (๓๓๙)
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
นวมํ ธมฺมสฺสวนิยตฺเถราปทานํ (๓๓๙)
๓๔๑|๓๔๑.๑๑๒| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต สนฺตาเรติ พหุชฺชนํ ฯ |๓๔๑.๑๑๓| อหํ เตน สมเยน ชฏิโล อุคฺคตาปโน ธุนนฺโต วากจีรานิ คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา ฯ |๓๔๑.๑๑๔| พุทฺธเสฏฺฐสฺส อุปริ คนฺตุํ น วิสหามหํ ปกฺขีว เสลมาปชฺช คมนํ น ลภินฺตทา ฯ |๓๔๑.๑๑๕| น เม อิทํ ภูตปุพฺพํ อิริยสฺส วิโกปนํ ทเก ยถา อุมฺมิลิตฺวา เอวํ คจฺฉามิ อมฺพเร ฯ |๓๔๑.๑๑๖| อุฬารภูโต มนุโช จ เหฏฺฐาสีโน ภวิสฺสติ หนฺท เมตํ คเวสิสฺสํ อปิ อตฺถํ ลเภยฺยหํ ฯ |๓๔๑.๑๑๗| โอโรหนฺโต อนฺตลิกฺขา สทฺทมสฺโสสิ สตฺถุโน อนิจฺจตํ กเถนฺตสฺส ตมหํ อุคฺคหึ ตทา ฯ |๓๔๑.๑๑๘| อนิจฺจสญฺญมุคฺคยฺห อคมาสึ มมสฺสมํ ยาวตายุํ วสิตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ |๓๔๑.๑๑๙| จริเม วตฺตมานมฺหิ ตํ ธมฺมสฺสวนํ สรึ เตน กมฺเมน สุกเตน ตาวตึสํ อคจฺฉหํ ฯ |๓๔๑.๑๒๐| ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมึ อหํ เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ ฯ |๓๔๑.๑๒๑| เอกสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ |๓๔๑.๑๒๒| ปิตุฆเร นิสีทิตฺวา สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย คาถาย ปริทีเปนฺโต อนิจฺจวตฺถุทาหริ ฯ |๓๔๑.๑๒๓| อนุสฺสรามิ ตํ สญฺญํ สํสรนฺโต ภวาภเว น โกฏึ ปฏิวิชฺฌามิ นิพฺพานํ อจฺจุตํ ปทํ ฯ |๓๔๑.๑๒๔| อนิจฺจา วต สงฺขารา อุปฺปาทวยธมฺมิโน อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ เตสํ วูปสโม สุโข ฯ |๓๔๑.๑๒๕| สห คาถํ สุณิตฺวาน ปุพฺพกมฺมํ อนุสฺสรึ เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ |๓๔๑.๑๒๖| ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อรหตฺตํ อปาปุณึ อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ คุณมญฺญาย จกฺขุมา ฯ |๓๔๑.๑๒๗| ทารโกว อหํ สนฺโต กรณียํ สมาปยึ กึ เม กรณียํ อชฺช สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ |๓๔๑.๑๒๘| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สทฺธมฺมสฺสวเน ผลํ ฯ |๓๔๑.๑๒๙| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธมฺมสฺสวนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ธมฺมสฺสวนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๙. ธัมมัสสวินิยเถราปทาน ๙. ธัมมัสสวนิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระธัมมสวนิยเถระ (พระธัมมัสสวนิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง ทรงประกาศสัจจะ ๔ ทรงช่วยชนจำนวนมากให้ข้ามพ้น(วัฏสงสาร)
สมัยนั้น ข้าพเจ้าเป็นชฎิลมีตบะแก่กล้า สลัดผ้าเปลือกไม้ เหาะไปในท้องฟ้า ในครั้งนั้น
ครั้งนั้น ข้าพเจ้าไม่อาจจะไปในเบื้องบน แห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุดได้ เวลานั้นข้าพเจ้าเป็นเหมือนนกชนหน้าผา(หิน)บินไปไม่ได้
ความเป็นไปที่ผิดแปลกเช่นนี้ไม่เคยมีแก่ข้าพเจ้าเลย ข้าพเจ้าเหาะไปในท้องฟ้า เหมือนลืมตาไปในน้ำ
(ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีความคิดว่า)ก็มนุษย์ซึ่งเป็นผู้ประเสริฐ จักมีอยู่ภายใต้นี้กระมังหนอ ถ้าเช่นนั้นเราจักค้นหาเขา บางทีจะพึงได้ประโยชน์บ้าง
เมื่อข้าพเจ้าลงจากอากาศ ได้ฟังพระสุรเสียงของพระศาสดาซึ่งกำลังตรัสเรื่องอนิจจตาอยู่ ข้าพเจ้าจึงเรียนเรื่องอนิจจตานั้นในขณะนั้น
ครั้นเรียนอนิจจสัญญาแล้วได้กลับไปสู่อาศรมของตน ข้าพเจ้าอยู่จนตลอดกำหนดอายุแล้วได้สิ้นชีวิตลง ณ ที่นั้น
เมื่อภพสุดท้ายกำลังเป็นไปอยู่ ข้าพเจ้าระลึกถึงการฟังธรรมนั้นได้
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๑๖}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๙. ธัมมัสสวินิยเถราปทาน ด้วยกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ดีแล้วนั้น จึงได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
ข้าพเจ้ารื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓๐,๐๐๐ กัป ได้ครองเทวสมบัติ ๕๑ ชาติ
ได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๑ ชาติ และเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน
พระสมณะผู้อบรมอินทรีย์แล้ว นั่งบนเรือนของบิดา เปล่งวาจาถึงเรื่องไม่เที่ยง แสดงเป็นคาถา
ข้าพเจ้าระลึกถึงสัญญานั้นได้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ยังไม่ได้รู้แจ้งที่สุดคือพระนิพพาน ซึ่งเป็นหนทางไม่จุติว่า
สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ มีความเกิดขึ้นและเสื่อมไปเป็นธรรมดา เกิดขึ้นแล้วย่อมดับไป ความสงบระงับสังขารเหล่านั้นเป็นเหตุนำความสุขมาให้
ข้าพเจ้าระลึกถึงบุพกรรมได้ พร้อมกับได้ฟังคาถา นั่งอยู่บนอาสนะเดียวนั่นเองก็ได้บรรลุอรหัตตผลแล้ว
ข้าพเจ้ามีอายุ ๗ ขวบ ก็ได้บรรลุอรหัตตผล พระพุทธเจ้าผู้มีจักษุ ทรงรู้คุณสมบัติของข้าพเจ้าแล้ว จึงประทานอุปสมบทให้
ข้าพเจ้ายังเป็นเด็กอยู่ ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว วันนี้ ข้าพเจ้าจะทำกิจอะไร ในศาสนาของพระศากยบุตรอีกเล่า
ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๕๑๗}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๓๔. คันโธทกวรรค] ๑๐. อุกขิตตปทุมิยเถราปทาน จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการฟังธรรม
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระธัมมสวนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ธัมมัสสวนิยเถราปทานที่ ๙ จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวรรคที่ ๓๔ เป็นต้น
วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------
อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)