๘. เสนาสนทายกเถราปทาน (๙๘)

|๑๐๐.๔๕| สิทฺธตฺถสฺส ภควโต อทาสึ ปณฺณสนฺถรํ สมนฺตา อุปการญฺจ กุสุมํ โอกิรึ อหํ ฯ |๑๐๐.๔๖| ปาสาเท จ คุหํ รมฺมํ อนุโภมิ มหารหํ มหคฺฆานิ จ ปุปฺผานิ สยเนภิวสฺสนฺติ เม ฯ |๑๐๐.๔๗| สยเนหํ ตุวฏฺฏามิ วิจิตฺเต ปุปฺผสนฺถเต ปุปฺผวุฏฺฐิ จ สยเน อภิวสฺสติ ตาวเท ฯ |๑๐๐.๔๘| จตุนวุเต อิโต กปฺเป อทาสึ ปณฺณสนฺถรํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สนฺถรสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๑๐๐.๔๙| ฐิตาสนฺถารกา นาม สตฺเตเต จกฺกวตฺติโน อิโต เต ปญฺจเม กปฺเป อุปฺปชฺชึสุ ชนาธิปา ฯ |๑๐๐.๕๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เสนาสนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เสนาสนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้ถวายเครื่องลาดใบไม้ แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ และ ได้เอาเครื่องอุปการะและดอกโกสุมโปรยลงโดยรอบ เราได้เสวยถ้ำ (ห้อง) อันรื่นรมย์ควรค่ามากในปราสาท ดอกไม้มีค่ามากได้ตกลงบนที่นอนของ เรา เราย่อมนอนบนที่นอนอันวิจิตรลาดด้วยดอกไม้ และฝนดอกไม้ตก ลงบนที่นอนของเราในกาลนั้น ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเครื่อง ลาดใบไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย เครื่องลาด พระเจ้าจักรพรรดิ ๗ พระองค์ พระนามว่าฐิตาสันถารกะ เป็นจอมแห่งชน อุบัติแล้วในกัลปที่ ๕ แต่กัลปนี้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระ พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเสนาสนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เสนาสนทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้าได้ถวายเครื่องลาดใบไม้ แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ และได้โปรยดอกโกสุมกระทำให้เป็นอุปการะ(ฝา)โดยรอบ

ข้าพเจ้าได้ใช้สอยห้องที่น่ารื่นรมย์มีค่ามากในปราสาท ดอกไม้มีค่ามากได้ตกลงบนที่นอนของข้าพเจ้า

ข้าพเจ้านอนบนที่นอนอันวิจิตรซึ่งลาดด้วยดอกไม้ และฝนดอกไม้ตกลงบนที่นอนของข้าพเจ้าในขณะนั้น

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายเครื่องลาดใบไม้ไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเครื่องลาด

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเสนาสนทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้เสนาสนทายกเถราปทานที่ ๘ จบ

อปทานของท่านพระเสนาสนทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญบุญญาธิการในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ. ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา กระทำการนอบน้อมพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เสด็จถึงระหว่างป่า อันเป็นที่อยู่ของตน ได้ลาดเครื่องลาดหญ้าถวาย กระทำเขตกำหนดฝาโดยรอบแห่งที่ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่ง ได้กระทำการบูชาด้วยดอกไม้.

ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านท่องเที่ยวไปในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เสวยสมบัติทั้งสอง.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ครั้นภายหลัง ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า สิทฺธตฺถสฺส ภควโต ดังนี้.

คำทั้งหมดนั้นมีอรรถตื้นทั้งนั้น เพราะมีนัยดังกล่าวแล้วในหนหลังแล. จบอรรถกถาเสนาสนทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------