๗. เอกทีปิยเถราปทาน (๑๗๗)

|๑๗๙.๓๐| ปทุมุตฺตรสฺส มุนิโน สลเฬ โพธิมุตฺตเม ปสนฺนจิตฺโต สุมโน เอกทีปํ อทาสหํ ฯ |๑๗๙.๓๑| ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ นิพฺพตฺเต ปุญฺญสญฺจเย ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๗๙.๓๒| โสฬเส กปฺปสหสฺเส อิโต เต จตุโร ชนา จนฺทาภา นาม นาเมน จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๗๙.๓๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกทีปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ เอกทีปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ นวมํ ภาณวารํ ฯ

เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ถวายประทีปดวงหนึ่งไว้ที่ไม้สนอันเป็น โพธิพฤกษ์อันอุดม ของพระมุนีพระนามว่าปทุมุตระ ในภพที่เกิด เมื่อ การสั่งสมบุญเกิดแล้ว เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป ในกัลปที่ ๑๖๐๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรง พระนามว่าจันทาภา มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเอกทีปิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ เอกทีปิยเถราปทาน.

ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้ถวายประทีปดวงหนึ่งไว้ที่ต้นช้างน้าว ซึ่งเป็นต้นไม้เป็นที่ตรัสรู้ที่ประเสริฐ ของพระมุนีพระนามว่าปทุมุตตระ

เมื่อข้าพเจ้าเกิดอยู่ในภพ ที่มีการสั่งสมบุญเกิดขึ้น ข้าพเจ้าจึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป

ในกัปที่ ๑๖,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ ชาติ มีพระนามว่าจันทาภะ มีพลานุภาพมาก

อปทานของท่านพระเอกทีปิยเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปทุมุตฺตรสฺส มุนิโน ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้สั่งสมกุศลกรรมทำไว้ในพระชินเจ้าผู้ประเสริฐพระองค์ก่อนๆ ทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานเป็นประจำเสมอ.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระ ท่านได้เกิดในตระกูลคฤหบดี เจริญวัยแล้ว มีศรัทธาเลื่อมใส ได้บูชาประทีปดวงหนึ่งไว้ที่ไม้สนอันเป็นโพธิพฤกษ์ แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้เริ่มตั้งน้ำมันและไส้ (ประทีป) ทำเป็นการถาวร เพื่อบูชาด้วยประทีปดวงหนึ่งเป็นนิตย์.

ด้วยบุญอันนั้น เขาจึงได้ท่องเที่ยวไปในเทวโลกและมนุษยโลก เป็นผู้รุ่งเรืองในที่ทุกแห่ง มีดวงตาแจ่มใสดี ได้เสวยความสุขในโลกทั้งสองแล้ว.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ เขาได้เกิดในตระกูลแห่งหนึ่ง ซึ่งสมบูรณ์ด้วยสมบัติในกรุงสาวัตถี บรรลุนิติภาวะแล้วเลื่อมใสในพระรัตนตรัย บวชแล้วไม่นานนักก็ได้บรรลุพระอรหัต ปรากฏชื่อว่า เอกทีปิยเถระ เพราะบรรลุคุณวิเศษได้ด้วยการบูชาประทีป.

ในกาลต่อมา ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า ปทุมุตฺตรสฺส มุนิโน ดังนี้.

คำที่เหลือทั้งหมดนั้นมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาเอกทีปิยเถราปทาน -----------------------------------------------------