๖. โพธิอุปัฏฐายกเถราปทาน (๑๘๖)

|๑๘๘.๓๐| นคเร รมฺมวติยา อาสึ มุรชวาทโก นิจฺจุปฏฺฐานยุตฺโตมฺหิ คโตหํ โพธิมุตฺตมํ ฯ |๑๘๘.๓๑| สายํ ปาตํ อุปฏฺฐิตฺวา สุกฺกมูเลน โจทิโต อฏฺฐารเส กปฺปสเต ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ ฯ |๑๘๘.๓๒| ปญฺจทเส กปฺปสเต อิโตโหสึ ชนาธิโป ทมโถ นาม นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๑๘๘.๓๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โพธิอุปฏฺฐายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ โพธิอุปฏฺฐายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นคนตีตะโพนอยู่ในนครรัมมวดี เป็นผู้ประกอบการบำรุงไม้โพธิ์อัน อุดมเป็นนิตย์ เราบำรุง ทั้งเวลาเย็น ทั้งเวลาเช้า อันกุศลมูลตักเตือนแล้ว ไม่เข้าถึงทุคติเลยตลอด ๑๘๐๐ กัลป ในกัลปที่ ๑๕๐๐ เราได้เป็นพระเจ้า จักรพรรดิผู้เป็นอธิบดีแห่งชน มีพลมาก มีนามว่าทมถะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระโพธิอุปัฏฐายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ โพธิอุปัฏฐายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้าเป็นคนตีตะโพนอยู่ในกรุงรัมมวดี จึงไปยังต้นโพธิ์ที่ประเสริฐ ประกอบทำการบำรุงเป็นนิตย์

ข้าพเจ้าบำรุงทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้า ถูกกุศลมูลตักเตือนแล้ว จึงไม่ไปเกิดในทุคติเลยตลอด ๑๑๘ กัป

ในกัปที่ ๑๑๕ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีพระนามว่าทมถะ เป็นใหญ่ในหมู่ชน มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระโพธิอุปัฏฐายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้โพธิอุปัฏฐายกเถราปทานที่ ๖ จบ

อปทานของท่านพระเถระ ๑๐ รูปมีพระเถระชื่อว่ากุฏชปุปผิยเถระเป็นต้นเหล่านั้นที่มาแล้วในอรรถกถาวรรคที่ ๑๙ เรื่องถัดจากเรื่องนี้ไปซึ่งไม่ใช่เรื่องแรกไม่มีปรากฏ เพราะว่า ชื่อ ที่อยู่และเมืองเป็นต้นของพระเถระเหล่านั้น ปรากฏแล้วด้วยอำนาจแห่งบุญสมภารที่ทำไว้ในสำนักของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ.

ทุกๆ เรื่องที่เหลือ บัณฑิตพึงทราบตามเนื้อความดังที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังนั่นแล.

ดังนั้น อปทานที่เหลือนั้นทั้งหมดจึงมีเนื้อความพอที่จะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถากุฏชปุปผิยเถราปทาน จบอรรถกถากุฏชปุปผิยวรรคที่ ๑๙ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค ๑๐. สังฆุปัฏฐากเถราปทาน (๑๘๐)