๑๐. ติวัณฏิปุปผิยเถราปทาน (๑๙๐)

|๑๙๒.๕๗| อภิภุํ เถรํ ปนิชฺฌาม สพฺเพ สงฺคมฺม เต มยํ เตสํ นิชฺฌายมานานํ ปริฬาโห อชายถ ฯ |๑๙๒.๕๘| สุนนฺโท นาม นาเมน พุทฺธสฺส สาวโก ตทา ธมฺมทสฺสิสฺส มุนิโน อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ฯ |๑๙๒.๕๙| เย เม ปฏฺฐจรา อาสุํ เต เม ปุปฺผํ อทุํ ตทา ตาหํ ปุปฺผํ คเหตฺวาน สาวเก อภิโรปยึ ฯ |๑๙๒.๖๐| โสหํ กาลํ กโต ตตฺถ ปุนาปิ อุปปชฺชหํ อฏฺฐารเส กปฺปสเต วินิปาตํ น คญฺฉหํ ฯ |๑๙๒.๖๑| เตรเสโต กปฺปสเต อฏฺฐาสุํ ธูมเกตุโน สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๙๒.๖๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติวณฺฏิปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ติวณฺฏิปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ กุฏชา พนฺธุชีวี จ โกตุมฺพริกหตฺถิโย อิสิมุคฺโค จ โพธิ จ เอกจินฺตี ติกณฺณิโก เอกจารี ติวณฺฏี จ คาถา สฏฺฐี ปกิตฺติตาติ ฯ กุฏชปุปฺผิยวคฺโค เอกูนวีสติโม ฯ ------------------

เราทุกคนนั้นประชุมกัน เข้าไปเพ่งโทษพระเถระชื่ออภิภู ความเร่าร้อน ได้เกิดแก่พวกเราผู้เข้าไปเพ่งโทษ ในกาลนั้น พระเถระมีนามชื่อว่าสุนันทะ เป็นสาวกของพระพุทธเจ้า พระนามว่าธรรมทัสสีผู้เป็นมุนีมาในสำนักของ เรา ในกาลนั้น ชนทั้งหลายที่อยู่ในสำนักของเรา ได้เอาดอกไม้มาให้เรา เราได้เอาดอกไม้นั้นบูชาพระสาวกทั้งหลาย เราทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น แล้ว ก็เกิดขึ้นอีก เราไม่ได้ไปสู่วินิบาตเลยตลอด ๑๘๐๐ กัลป ในกัลปที่ ๑๓๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ พระนามว่าธูมเกตุ ทรง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเรา ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระติวัณฏิปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ติวัณฏิปุปผิยเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. กุฏชปุปผิยเถราปทาน ๒. พันธุชีวกเถราปทาน ๓. โกตุมพริยเถราปทาน ๔. ปัญจหัตถิยเถราปทาน ๕. อิสิมุคคทายกเถราปทาน ๖. โพธิอุปัฏฐากเถราปทาน ๗. เอกจินติกเถราปทาน ๘. ติกรรณิปุปผิยเถราปทาน ๙. เอกจาริยเถราปทาน ๑๐. ติวัณฏิปุปผิยเถราปทานท่านประกาศคาถาไว้ ๖๐ คาถา จบ กุฏชปุปผิยวรรคที่ ๙. -----------------------------------------------------

พวกข้าพเจ้าทุกคนนั้นมาประชุมกัน เพ่งโทษพระเถระชื่อว่าอภิภู ความเร่าร้อนได้เกิดขึ้นแก่พวกข้าพเจ้า ผู้เพ่งโทษ

ครั้งนั้น พระเถระมีนามว่าสุนันทะ เป็นสาวกของพระมุนีพุทธเจ้าพระนามว่าธัมมทัสสี มาในสำนักของข้าพเจ้า

ครั้งนั้น ชนทั้งหลายที่เป็นคนรับใช้ของข้าพเจ้า ได้ให้ดอกไม้แก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าได้ถือดอกไม้นั้นไปบูชาสาวก

ในกัปที่ ๑๑๓ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ ชาติ พระนามว่าธูมเกตุ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

อปทานของท่านพระเถระ ๑๐ รูปมีพระเถระชื่อว่ากุฏชปุปผิยเถระเป็นต้นเหล่านั้นที่มาแล้วในอรรถกถาวรรคที่ ๑๙ เรื่องถัดจากเรื่องนี้ไปซึ่งไม่ใช่เรื่องแรกไม่มีปรากฏ เพราะว่า ชื่อ ที่อยู่และเมืองเป็นต้นของพระเถระเหล่านั้น ปรากฏแล้วด้วยอำนาจแห่งบุญสมภารที่ทำไว้ในสำนักของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ.

ทุกๆ เรื่องที่เหลือบัณฑิตพึงทราบตามเนื้อความดังที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังนั่นแล.

ดังนั้น อปทานที่เหลือนั้นทั้งหมดจึงมีเนื้อความพอที่จะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล. จบอรรถกถากุฏชปุปผิยเถราปทาน จบอรรถกถากุฏชปุปผิยวรรคที่ ๑๙ -----------------------------------------------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กุฏชปุปผิยเถราปทาน

๒. พันธุชีวกเถราปทาน

๓. โกตุมพริยเถราปทาน

๔. ปัญจหัตถิยเถราปทาน

๕. อิสิมุคคทายกเถราปทาน

๖. โพธิอุปัฏฐากเถราปทาน

๗. เอกจินติกเถราปทาน

๘. ติกรรณิปุปผิยเถราปทาน

๙. เอกจาริยเถราปทาน

๑๐. ติวัณฏิปุปผิยเถราปทาน

ท่านประกาศคาถาไว้ ๖๐ คาถา จบกุฏชปุปผิยวรรคที่ ๙ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค ๑๐. สังฆุปัฏฐากเถราปทาน (๑๘๐)