๒. ติณสันถารทายกเถราปทาน (๑๙๒)

|๑๙๔.๖| ยทา วนวาสิโก อิสิ ติณํ ลายามิ สตฺถุโน สพฺเพ ปทกฺขิณาวตฺตา ปฐพฺยา นิปตึสุ เต ฯ |๑๙๔.๗| ตมหํ ติณมาทาย สนฺถรึ ธรณิมุตฺตเม ตีเณว ตาลปตฺตานิ อาหริตฺวานหํ ตทา ฯ |๑๙๔.๘| ติทณฺเฑ ฉทนํ กตฺวา สิทฺธตฺถสฺส อทาสหํ สตฺตาหํ ธารยุํ ตตฺถ เทวมานุส สตฺถุโน ฯ |๑๙๔.๙| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ติณํ อททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ติณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๙๔.๑๐| ปญฺจสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป จตฺตาโรสุํ มหทฺธนา สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๙๔.๑๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณสนฺถารทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ติณสนฺถารทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลเมื่อเราบวชเป็นฤาษีอยู่ในป่า ได้เกี่ยวหญ้าถวายแด่พระศาสดา หญ้า ทั้งหมดนั้นเวียนไปทางเบื้องขวาแล้วตกลงที่แผ่นดิน เราถือเอาหญ้านั้นมา ลาดลงที่แผ่นดินดอนๆ และนำเอาใบตาล ๓ ใบมาทำเป็นหลังคา ถวายแด่ พระศาสดาพระนามว่าสิทธัตถะเทวดาและมนุษย์ ณ ที่นั้นทรง (บูชา) พระ ศาสดาตลอด ๗ วัน ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายหญ้าใดในกาลนั้น ด้วยการถวายหญ้านั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายหญ้า ใน กัลปที่ ๖๕ แต่กัลปนี้ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรงพระนามว่า มหัทธนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระ- พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระติณสันถารทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ติณสันถารทายกเถราปทาน.

ในกาลที่ข้าพเจ้าเป็นฤๅษีอยู่ในป่า เกี่ยวหญ้าถวายพระศาสดา หญ้าทั้งหมดนั้นเวียนไปทางขวาแล้วตกลงที่แผ่นดิน

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าถือหญ้านั้นมาลาดที่เนินดิน และนำใบตาลมา ๓ ใบ

มาทำเป็นหลังคาบนไม้ ๓ อัน ได้ถวายพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายในที่นั้น ถือทรงไว้เพื่อพระศาสดาตลอด ๗ วัน

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายหญ้าไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายหญ้า

ในกัปที่ ๖๕ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ ชาติ พระนามว่ามหัทธนะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

พึงทราบอปทานของท่านพระเถระรูปที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ยํ ทายวาสิโก อิสิ ความว่า พระเถระที่ถึงการนับว่า ทายวาสิโก อิสิ เพราะท่านได้บวชเป็นฤาษีในป่า ได้เกี่ยวได้ตัดหญ้าเพื่อมุงมณฑปที่ประทับของพระศาสดาพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้เสด็จไปเข้าจำพรรษายังป่านั้น เพื่ออนุเคราะห์ตน.

____________________________

บาลีว่า วนวาสิโก.

อธิบายว่า เราได้กระทำทัพพสัมภาระเครื่องมุง และได้ทำมณฑปด้วยท่อนไม้เล็กๆ แล้ว เอาหญ้ามุงมณฑปนั้นแล้ว ได้ถวายบูชาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ.

บทว่า สตฺตาหํ ธารยุํ ตตฺถ ความว่า พวกเทวดาและมนุษย์ที่สถิตอยู่ ณ มณฑปนั้น ต่างพากันบูชาพระศาสดาผู้ประทับนั่งเข้านิโรธสมาบัติตลอด ๗ วัน.

คำที่เหลือมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาติณสันถารทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------