๔. ตรณิยเถราปทาน (๒๐๔)

|๒๐๖.๑๕| อตฺถทสฺสี ตุ ภควา ทิปทินฺโท นราสโภ ปุรกฺขโต สาวเกหิ คงฺคาตีรํ อุปาคมิ ฯ |๒๐๖.๑๖| สมติตฺติ กากเปยฺยา คงฺคา อาสิ ทุรุตฺตรา อุตฺตารยึ ภิกฺขุสงฺฆํ พุทฺธญฺจ ทิปทุตฺตมํ ฯ |๒๐๖.๑๗| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตรณาย อิทํ ผลํ ฯ |๒๐๖.๑๘| เตรสิโต กปฺปสเต ปญฺจ สพฺโพภวา อหุํ สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๒๐๖.๑๙| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ตรณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้จอมสัตว์ ประเสริฐกว่านระ แวดล้อมด้วยพระสาวกทั้งหลาย เสด็จไปสู่ฝั่งแม่น้ำคงคา แม่น้ำคงคา เต็มเปี่ยมเสมอขอบฝั่ง กาวักน้ำดื่มได้ ข้ามได้ยาก เราข้ามส่งพระพุทธ- เจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์และภิกษุสงฆ์ ในกัลปที่ ๑,๘๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้ทำ กรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง การข้ามส่งพระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๑,๓๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้า จักรพรรดิ ๕ พระองค์ ทรงพระนามว่าสัพโพภวะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ตรณิยเถราปทาน.

ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้เป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์ ทรงองอาจกว่านรชน มีหมู่พระสาวกแวดล้อม เสด็จไปยังฝั่งแม่น้ำคงคา

แม่น้ำคงคามีน้ำเต็มเปี่ยมเสมอขอบฝั่ง กาดื่มกินได้ ข้ามได้ยาก ข้าพเจ้าพาพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดแห่งเทวดาและมนุษย์ และหมู่ภิกษุส่งข้าม

ในกัปที่ ๑๑๘ (นับจากกัปนี้ไป) ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการพาพระพุทธเจ้าส่งข้าม(แม่น้ำ)

ในกัปที่ ๑๑๓ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ ชาติ พระนามว่าสัพโพภวะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

ในภพสุดท้าย ข้าพเจ้าเกิดในตระกูลพราหมณ์ ได้ออกบวชในศาสนาของพระศาสดา พร้อมกับสหาย ๓ คน

เบื้องหน้าต่อแต่นี้ไป ทุกๆ เรื่องทั้งหมด ข้าพเจ้าจักทำการพรรณนาเฉพาะบทที่ยากเท่านั้น ส่วนในวรรคที่ ๒๑, ๒๒ และ ๒๓ ชื่อของพระเถระทั้งหมดได้แล้วด้วยบุญที่ตนเองได้กระทำไว้ จะต่างกันก็แต่เพียงบุญที่กระทำไว้เท่านั้น, ชื่อและพระนครที่ประทับอยู่ของพระพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ผู้ทรงให้พยากรณ์เหล่านั้น แม้ทั้งหมดก็ง่ายทั้งนั้นแล เพราะมีเนื้อความตามที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

ส่วนเนื้อความแห่งคาถาอปทาน บัณฑิตก็พอจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวด้วยการประกอบเทียบกับเนื้อความแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๐. ตมาลปุปผิยวรรค ๗. ตินทุกทายกเถราปทาน (๑๙๗)