๒. ปานธิทายกเถราปทาน (๒๑๒)

|๒๑๔.๖| อรญฺญิกสฺส ฌายิโน เมตฺตจิตฺตตปสฺสิโน ธมฺมสฺส ภาวิตตฺตสฺส อทาสึ ปานธึ อหํ ฯ |๒๑๔.๗| เตน กมฺเมน ทิปทินฺท โลกเชฏฺฐ นราสภ ทิพฺพยานํ อนุโภมิ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๑๔.๘| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปานธิสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๒๑๔.๙| สตฺตสตฺตติมฺหิโต กปฺเป อฏฺฐ อาสึสุ ขตฺติยา สุยานา นาม นาเมน จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๒๑๔.๑๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปานธิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปานธิทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ข้าพระองค์ได้ถวายรองเท้าแด่พระผู้มีพระภาคผู้ประทับอยู่ในป่า เพ่งฌาน มีพระหฤทัยเมตตา มีเดช ทรงธรรม อบรมพระองค์แล้ว ข้าแต่พระองค์ ผู้จอมสัตว์ เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ด้วยกรรมนั้น ข้าพระองค์ ได้เสวยยานทิพย์ นี้เป็นผลแห่งบุรพกรรม ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ ข้าพระองค์ได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น เพราะกรรมนั้น ข้าพระองค์ไม่รู้จัก ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายรองเท้า ในกัลปที่ ๗๗ แต่กัลปนี้ ได้ มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ๘ พระองค์ มีพระนามว่าสุยานะ มี พลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพระองค์ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปานธิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปานธิทายกเถราปทาน.

ข้าพระองค์ได้ถวายรองเท้าแด่พระผู้มีพระภาค ผู้ประทับอยู่ในป่า ทรงเข้าฌาน มีพระทัยประกอบด้วยเมตตา มีเดช ทรงธรรม ทรงอบรมพระองค์แล้ว

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน ด้วยผลกรรมนั้น ข้าพระองค์จึงได้ใช้สอยยานทิพย์ นี้เป็นผลแห่งบุพกรรม

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพระองค์ได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายรองเท้าคู่หนึ่ง

ในกัปที่ ๗๗ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นกษัตริย์ผู้จักรพรรดิ ๘ ชาติ พระนามว่าสุยานะ มีพลานุภาพมาก

เบื้องหน้าต่อแต่นี้ไป ทุกๆ เรื่องทั้งหมด ข้าพเจ้าจักทำการพรรณนาเฉพาะบทที่ยากเท่านั้น ส่วนในวรรคที่ ๒๑, ๒๒ และ ๒๓ ชื่อของพระเถระทั้งหมดได้แล้วด้วยบุญที่ตนเองได้กระทำไว้ จะต่างกันก็แต่เพียงบุญที่กระทำไว้เท่านั้น, ชื่อและพระนครที่ประทับอยู่ของพระพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ผู้ทรงให้พยากรณ์เหล่านั้น แม้ทั้งหมดก็ง่ายทั้งนั้นแล เพราะมีเนื้อความตามที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

ส่วนเนื้อความแห่งคาถาอปทาน บัณฑิตก็พอจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวด้วยการประกอบเทียบกับเนื้อความแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๐. ตมาลปุปผิยวรรค ๖. กิสลยปูชกเถราปทาน (๑๙๖)