๒. นาคเกสริยเถราปทาน (๒๔๒)

|๒๔๔.๔| ธนุํ อเวชฺฌํ กตฺวาน วนมชฺโฌคหึ อหํ เกสรํ โอสรํ ทิสฺวา ปพฺพมคฺคํ สมุฏฺฐิตํ ฯ |๒๔๔.๕| อุโภหตฺเถหิ ปคฺคยฺห สิเร กตฺวาน อญฺชลึ พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ ติสฺสสฺส โลกพนฺธุโน ฯ |๒๔๔.๖| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๒๔๔.๗| สตฺตสตฺตติเม กปฺเป สโมกฺขรณนามโก สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๒๔๔.๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นาคเกสริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ นาคเกสริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราใส่ลูกธนูไว้ในแล่งแล้ว เข้าไปยังท่ามกลางป่า ได้เห็นต้นบุนนาคมี ดอกเป็นพวง อันขึ้นอยู่ใกล้ทางเดิน จึงประคองด้วยมือทั้งสอง ประนมกร อัญชลีบนเศียรเกล้า บูชาแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าติสสะ ผู้เป็นเผ่า พันธุ์ของโลก ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอก ไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ใน กัลปที่ ๗๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่าสโมกขรณะ ทรง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัม- ภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธ- ศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระนาคเกสริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ นาคเกสริยเถราปทาน.

ข้าพเจ้าโก่งสายธนูแล้ว เข้าไปยังท่ามกลางป่า ได้เห็นต้นบุนนาคมีดอกเป็นพวง ขึ้นอยู่ใกล้ทางเดิน

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

ในกัปที่ ๗๗ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีพระนามว่าสโมกขรณะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระนาคเกสริยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้นาคเกสริยเถราปทานที่ ๒ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ธนุํ อเทฺวชฺฌํ กตฺวา ความว่า ใส่ลูกธนูเที่ยวไปเพื่อฆ่าสัตว์มีเนื้อเป็นต้น.

บทว่า เกสรํ โอคตํ ทิสฺวา ความว่า เห็นต้นบุนนาคที่ดอกบานสะพรั่งเป็นพวง.

บทว่า พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ ความว่า เรามีจิตเลื่อมใส ยกขึ้นบูชาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าติสสะ ผู้เสด็จไปถึงป่า. จบอรรถกถานาคเกสริยเถราปทาน -----------------------------------------------------