๖. อุปหนทายกเถราปทาน (๒๕๖)

|๒๕๘.๒๐| อโหสึ จนฺทโน นาม สมฺพุทฺธสฺสตฺรโช ตทา เอโกปาหโน มยา ทินฺโน โพธิ สมฺปชฺช เม ตุวํ ฯ |๒๕๘.๒๑| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปาทุํ อททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุปาหนสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๕๘.๒๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาหนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อุปาหนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น เราชื่อว่าจันทนะ เป็นบุตรของพระปัจเจกพุทธเจ้า เราได้ ถวายรองเท้าคู่หนึ่ง (ด้วยความปรารถนาว่า) ท่านจงยังความตรัสรู้ให้สำเร็จ แก่เรา ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายรองเท้าใด ในกาลนั้น ด้วย การถวายรองเท้านั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายรองเท้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำ ให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอุปาหนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อุปหนทายกเถราปทาน.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีชื่อว่าจันทนะ เป็นบุตรของพระสัมพุทธเจ้า ข้าพเจ้าได้ถวายรองเท้าคู่หนึ่ง ด้วยปรารถนาว่า ขอท่านจงช่วยให้ข้าพเจ้าบรรลุพระโพธิญาณด้วยเถิด

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายรองเท้าไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายรองเท้า

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระอุปาหนทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้อุปาหนทายกเถราปทานที่ ๖ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อโหสึ จนฺทโน นาม ได้แก่ ชื่อว่าจันทนะ ก็ด้วยอำนาจนามบัญญัติ.

บทว่า สมฺพุทฺธสฺสตฺรโช ความว่า ในกาลก่อน เราเป็นบุตรของพระปัจเจกพุทธเจ้า เกิดแต่อกของท่าน.

บทว่า เอโกปาหโน มยา ทินฺโน ความว่า เราได้ถวายรองเท้าคู่หนึ่ง.

บทว่า โพธึ สมฺปชฺช เม ตุวํ ความว่า ด้วยการที่เราได้ถวายรองเท้าคู่หนึ่งนั้น ขอท่านจงให้เราได้บรรลุสำเร็จพระสาวกโพธิญาณเถิด. จบอรรถกถาอุปาหนทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------