๘. ปรรณทายกเถราปทาน (๒๕๘)

|๒๖๐.๒๘| ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ วากจีรธโร อหํ อโลณปณฺณภกฺโขมฺหิ นิยเมสุ จ สํวุโต ฯ |๒๖๐.๒๙| ปาตราเส อนุปฺปตฺเต สิทฺธตฺโถ อุปคญฺฉิ มํ ตาหํ พุทฺธสฺส ปาทาสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ |๒๖๐.๓๐| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปณฺณมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปณฺณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๖๐.๓๑| สตฺตวีสมฺหิ กปฺปมฺหิ ราชา อาสึ ยทตฺถิโย สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๒๖๐.๓๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปณฺณทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปณฺณทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นผู้ทรง (นุ่งห่ม) ผ้าเปลือกไม้กรองอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ เป็นผู้มีของ ไม่เค็มและใบไม้เป็นอาหาร และสำรวมในศีลทั้งหลาย เมื่อถึงเวลาอาหาร เช้า พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เสด็จมาหาเรา เราเลื่อมใส ได้ ถวายอาหารนั้นแด่พระพุทธเจ้าด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๙๔ แต่ กัลปนี้ เราได้ถวายใบไม้ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติ เลย นี้เป็นผลแห่งการถวายใบไม้ ในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ เราได้เป็น พระเจ้าจักรพรรดิราชพระนามว่ายทัตถิยะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มี พลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปรรณทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปรรณทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้านุ่งห่มผ้าเปลือกไม้ มีใบไม้ที่ไม่มีรสเค็มเป็นอาหาร และสำรวมในพรตที่ประพฤติตามกาลนิยม อาศัยอยู่ที่ภูเขาหิมพานต์

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายใบไม้ไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายใบไม้

ในกัปที่ ๒๗ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่ายทัตถิยะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปัณณทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปัณณทายกเถราปทานที่ ๘ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อโลณปณฺณภกฺโขมฺหิ ความว่า เรานำเอาน้ำนมและใบไม้เป็นต้นมาเพื่อเป็นอาหารเลี้ยงชีพ ต้มใบไม้ที่ปราศจากรสเค็มกินเป็นอาหาร.

อธิบายว่า เรามีใบไม้รสไม่เค็มเป็นอาหารเลี้ยงชีพ.

บทว่า นิยเมสุ จ สํวุโต ความว่า สำรวมในศีล ๕ มีปาณาติปาตา เวรมณีเป็นต้นเป็นนิตย์ ที่ชาวโลกกำหนดนิยมสำรวมกันแล้ว.

บทว่า ปาตราเส อนุปฺปตฺเต คือ เมื่อถึงเวลารับประทานอาหารตอนเช้า.

บทว่า สิทฺธตฺโถ อุปคจฺฉิ มํ ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ เสด็จมาหาใกล้เราแล้ว.

บทว่า ตาหํ พุทฺธสฺส ปาทาสึ ความว่า เราได้ถวายใบไม้ที่เค็มนั้นแด่พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นแล. จบอรรถกถาปัณณทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------