๑. ปรรณทายกเถราปทาน (๒๘๑)

|๒๘๓.๑| ปณฺณสาเล นิสินฺโนมฺหิ ปณฺณโภชนโภชโน อุปวิฏฺฐญฺจ มํ สนฺตํ อุปคญฺฉิ มหาอิสิ ฯ |๒๘๓.๒| สิทฺธตฺโถ โลกปชฺโชโต สพฺพโลกติกิจฺฉโก ตสฺส ปณฺณํ มยา ทินฺนํ นิสินฺนสฺส ปณฺณสนฺถเร ฯ |๒๘๓.๓| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปณฺณมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปณฺณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๒๘๓.๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปณฺณทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปณฺณทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรานั่งอยู่ในบรรณศาลา บริโภคโภชนะ คือ ผัก พระมหาฤาษีพระนาม ว่าสิทธัตถะ ผู้ส่องโลกให้สว่าง ทรงเยียวยาโลกทั้งปวง เสด็จมาหาเราผู้ เข้าไปอยู่ในบรรณศาลา เราได้ถวายผักแก่พระองค์ ซึ่งประทับนั่งบนเครื่อง ลาดใบไม้ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผักใด ในกาลนั้น ด้วย ทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผัก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปรรณทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปรรณทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้านั่งอยู่ในบรรณศาลา บริโภคผักเป็นอาหาร พระผู้มีพระภาค ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ได้เสด็จเข้ามายังบรรณศาลา ใกล้ข้าพเจ้า

ข้าพเจ้าได้ถวายใบไม้แด่พระองค์มีนามว่าสิทธัตถะ ผู้ส่องโลกให้สว่างไสว ทรงเยียวยาสัตว์โลกทั้งปวง ประทับนั่งอยู่บนเครื่องลาดใบไม้

ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายใบไม้ไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายใบไม้

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๒๙ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ปณฺณโภชนโภชโน ความว่า เรานั่งอยู่ในบรรณศาลาเพื่อบริโภคโภชนะมีน้ำนมและผักเป็นต้น.

บทว่า อุปวิฏฐญฺจ มํ สนฺตํ ความว่า เราผู้เข้าไปอยู่ในบรรณศาลา.

บทว่า อุปาคจฺฉิ มหาอิสิ ความว่า ที่ชื่อว่า มหาอิสิ เพราะแสวงหากองแห่งคุณอันยิ่งใหญ่มีศีลเป็นต้น.

อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ส่องโลกให้สว่างไสว เป็นประทีปของชาวโลก ได้เสด็จมาคือเสด็จมาใกล้เรา. บทว่า นิสินฺนสฺส ปณฺณสนฺถเร เชื่อมความว่า เราได้เข้าไปถวายผักซึ่งนึ่งแล้วเพื่อเคี้ยวกิน แด่พระองค์ผู้ประทับนั่งบนเครื่องลาดใบไม้แล้ว. จบอรรถกถาปัณณทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------