๑๐. ปุพพังคมนิยเถราปทาน (๒๙๐)
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ทสมํ ปุพฺพงฺคมนิยตฺเถราปทานํ (๒๙๐)
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๒ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๒๔ ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ ปุพพังคมนิยเถราปทานที่ ๑๐ (๒๙๐) ว่าด้วยผลแห่งการสำรวม
|๒๙๒.๔๓| จุลฺลาสีติสหสฺสานิ ปพฺพชิมฺห อกิญฺจนา เตสํ ปุพฺพงฺคโม อาสึ อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา ฯ |๒๙๒.๔๔| สราคา สโมหา เจเต วิปฺปสนฺนมนาวิลํ อุปฏฺฐหึสุ สกฺกจฺจํ ปสนฺนา เสหิ ปาณิหิ ฯ |๒๙๒.๔๕| ขีณาสวา วนฺตโทสา กตกิจฺจา อนาสวา ผรึสุ เมตฺตจิตฺเตน สยมฺภู อปราชิตา ฯ |๒๙๒.๔๖| เตสํ อุปฏฺฐหิตฺวาน สมฺพุทฺธานํ ปฏิสฺสโต มรณญฺจ อนุปฺปตฺตา เทวตฺตญฺจ อคมฺหเส ฯ |๒๙๒.๔๗| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สีลมนุปาลยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สญฺญมสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๒๙๒.๔๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฯ ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุพฺพงฺคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปุพฺพงฺคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ ปณฺณํ ผลํ อุคฺคมิโย เอกปุปฺผี จ มาฆโว อุปฏฺฐาโกปทานญฺจ ปพฺพชฺชา จ อุปฏฺฐิตํ ฯ ปุพฺพงฺคโม จ คาถาโย อฏฺฐตาฬีส กิตฺติตา ฯ ปณฺณทายกวคฺโค เอกูนตึโส ฯ ------
พวกเรา ๘๔,๐๐๐ คน ไม่มีความกังวลจึงออกบวช เพื่อบรรลุประโยชน์ อันสูงสุด เราเป็นหัวหน้าของพวกเหล่านั้น ศิษย์เหล่านั้นยังมีราคะและ โมหะ แต่จิตผ่องใสไม่ขุ่นมัว มีจิตเลื่อมใสบำรุงเราโดยเคารพด้วยมือทั้ง สองของตนๆ พระสยัมภูผู้ขีณาสพทั้งหลายคายโทสะแล้ว ทำกิจที่ควร ทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ไม่แพ้อะไรๆ แผ่เมตตาจิตไป พวกเรา บำรุงพระสัมพุทธเจ้าเหล่านั้น เป็นผู้มีสติทำกาลกิริยาแล้ว ได้ไปสู่ความ เป็นเทวดาในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้รักษาศีลใด ด้วยการรักษาศีล นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสำรวม คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระ- พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปุพพังคมนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปุพพังคมนิยเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ปรรณทายกเถราปทาน ๒. ผลทายกเถราปทาน ๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน ๔. เอกปุปผิยเถราปทาน ๕. มฆวปุปผิยเถราปทาน ๖. อุปัฏฐายิกเถราปทาน ๗. อปทานิยเถราปทาน ๘. สัตตาหปัพพชิตเถราปทาน ๙. พุทธุปัฏฐายิกเถราปทาน ๑๐. ปุพพังคมนิยเถราปทานและท่านได้กล่าวคาถาไว้ ๓๘ คาถา. จบ ปรรณทายกวรรที่ ๒๙ -----------------------------------------------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑๐. ปุพพังคมนิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปุพพังคมนิยเถระ (พระปุพพังคมนิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พวกข้าพเจ้า ๘๔,๐๐๐ คน ไม่มีความกังวลได้ออกบวชเพื่อบรรลุประโยชน์สูงสุด ข้าพเจ้าเป็นหัวหน้าของคนเหล่านั้น
คนเหล่านั้นยังมีราคะ(โทสะ)และโมหะ เลื่อมใส ไม่ขุ่นมัว บำรุงข้าพเจ้าผู้ผ่องใส โดยเคารพ ด้วยมือทั้ง ๒ ของตนๆ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๔๕๐}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๒๙. ปัณณทายกวรรค] รวมอปทานที่มีในวรรค
พระผู้มีพระภาคผู้เป็นพระสยัมภู ผู้ขีณาสพ ทรงคลายโทสะได้แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ไม่ทรงพ่ายแพ้ ทรงแผ่เมตตาจิตไป
พวกข้าพเจ้าบำรุงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเหล่านั้น เป็นผู้มีสติ สิ้นชีวิตแล้ว ได้ไปเกิดเป็นเทวดา
ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้รักษาศีลไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสำรวม
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปุพพังคมนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปุพพังคมนิยเถราปทานที่ ๑๐ จบ ปัณณทายกวรรคที่ ๒๙ จบบริบูรณ์ รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ปัณณทายกเถราปทาน ๒. ผลทายกเถราปทาน ๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน ๔. เอกปุปผิยเถราปทาน ๕. มฆวปุปผิยเถราปทาน ๖. อุปัฏฐายิกเถราปทาน ๗. อปทานิยเถราปทาน ๘. สัตตาหปัพพชิตเถราปทาน ๙. พุทธุปัฏฐายิกเถราปทาน ๑๐. ปุพพังคมนิยเถราปทาน และท่านได้กล่าวคาถาไว้ ๔๘ คาถา
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๔๕๑}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ตั้งแต่อปทานที่ ๔ เป็นต้นไปจนถึงอปทานที่ ๑๐ เป็นสุดท้าย มีเนื้อความง่ายพอจะรู้ได้ทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาปัณณทายกวรรคที่ ๒๙ -----------------------------------------------------
อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๙. ปรรณทายกวรรค ๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน (๒๘๓)