๕. ผลทายกเถราปทาน (๓๐๕)

|๓๐๗.๒๐| ภาคีรสีนทีตีเร อโหสิ อสฺสโม ตทา ตมหํ อสฺสมาคญฺฉึ ผลหตฺโถ อเสกฺขวา ฯ |๓๐๗.๒๑| วิปสฺสึ ตตฺถ อทฺทกฺขึ ปีตรํสีว ภาณุมํ ยํ เม อตฺถิ ผลํ สพฺพํ อทาสึ สตฺถุโน อหํ ฯ |๓๐๗.๒๒| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๐๗.๒๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น มีอาศรมอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำภาคีรสี เราถือผลไม้เดินมาสู่อาศรมนั้น ช้าๆ ณ ที่นั้น เราได้พบพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้มีรัศมีรุ่งเรือง ดังพระจันทร์ เราได้ถวายผลไม้ของเราที่มีอยู่ทั้งหมดแด่พระศาสดา ใน กัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผลไม้ใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เรา ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ผลทายกเถราปทาน

ณ ที่นั้น ข้าพเจ้าได้พบพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้มีพระรัศมีรุ่งเรืองดังดวงจันทร์ จึงได้ถวายผลไม้ของข้าพเจ้าที่มีอยู่ทั้งหมดแด่พระศาสดา

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายผลไม้ไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ผลทายกเถราปทานที่ ๕ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ผลหตฺโถ อเปกฺขวา ความว่า เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี แล้วจึงได้ถือเอาผลไม้รสอร่อยหวาน ค่อยๆ เดินไปสู่อาศรมอย่างช้าๆ. จบอรรถกถาผลทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------