๑๐. อุกขิตตปทุมิยเถราปทาน (๓๔๐)

|๓๔๒.๑๓๐| นคเร หํสวติยา อโหสึ มาลิโก ตทา โอคาเหตฺวา ปทุมสรํ สตฺตปตฺเต โอจินามหํ ฯ |๓๔๒.๑๓๑| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู สห สตสหสฺเสหิ สนฺตจิตฺเตหิ ตาทิภิ ฯ |๓๔๒.๑๓๒| ขีณาสเวหิ สุทฺเธหิ ฉฬภิญฺเญหิ ฌายิภิ มม วุฑฺฒึ สมเนฺวสํ อาคญฺฉิ ปุริสุตฺตโม ฯ |๓๔๒.๑๓๓| ทิสฺวานหํ เทวเทวํ สยมฺภุํ โลกนายกํ วณฺเฏ เฉตฺวา สตฺตปตฺตํ อุกฺขิปึ อมฺพเร ตทา ฯ |๓๔๒.๑๓๔| ยทิ พุทฺโธ ตุวํ ธีร โลกเชฏฺโฐ นราสโภ สยํ คนฺตฺวา สตฺตปตฺโต มตฺถเก ธารยนฺตุ เต ฯ |๓๔๒.๑๓๕| อธิฏฺฐหิ มหาวีโร โลกเชฏฺโฐ นราสโภ พุทฺธสฺส อานุภาเวน มตฺถเก ธารยึสุ เต ฯ |๓๔๒.๑๓๖| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคจฺฉหํ ฯ |๓๔๒.๑๓๗| ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ สตฺตปตฺตนฺติ วุจฺจติ สฏฺฐิโยชนมุพฺพิทฺธํ ตึสโยชนวิตฺถตํ ฯ |๓๔๒.๑๓๘| สหสฺสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ ปญฺจสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ |๓๔๒.๑๓๙| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ สุกตมตฺตโน ฯ |๓๔๒.๑๔๐| เตเนเวกปทุเมน อนุโภตฺวาน สมฺปทา โคตมสฺส ภควโต ธมฺมํ สจฺฉิกรึ อหํ ฯ |๓๔๒.๑๔๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๓๔๒.๑๔๒| สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เอกปทุมสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๔๒.๑๔๓| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุกฺขิตฺตปทุมิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อุกฺขิตฺตปทุมิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ คนฺโธทกํ ปูชนี จ ปุนฺนาคํ เอกทุสฺสิกา ผุสฺสิโต จ ปภงฺกโร กุฏิโท อุตฺตรียโก ฯ สวนํ เอกปทุมิ คาถาโย สพฺพปิณฺฑิตา เอกคาถาสตญฺเจว จตุตาฬีสเมว จ ฯ คนฺโธทกวคฺโค จตุตฺตึโส ฯ ---------

ในกาลนั้น เราเป็นช่างดอกไม้อยู่ในพระนครหงสวดี เราลงสู่สระปทุม เลือกเก็บดอกบัวอยู่ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เป็นอุดมบุรุษ ทรงแสวงหาความเจริญแก่เรา จึงเสด็จมาพร้อมด้วยพระ ขีณาสพตั้งแสน ผู้มีจิตสงบระงับ ผู้คงที่ บริสุทธิ์ได้อภิญญา ๖ เพ่งฌาณ เราได้เห็นพระสยัมภูผู้ประเสริฐกว่าเทวดา เป็นนายกของโลก จึงเด็ด ดอกบัวที่ก้านแล้วโยนขึ้นไป [บูชา] ในอากาศในขณะนั้น [ด้วยเปล่งวาจา ว่า] ข้าแต่พระธีรเจ้า ถ้าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้าเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ ขอดอกบัวจงไปตั้งอยู่เหนือพระเศียรของพระพุทธเจ้า เองเถิด พระมหาวีรเจ้าเชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านระ ทรงอธิษฐาน แล้ว ดอกบัวเหล่านั้นได้ตั้งอยู่เหนือพระเศียรด้วยพระพุทธานุภาพ ด้วย กุศลกรรมที่เราทำมาแล้วนั้น และด้วยการตั้งจิตมั่น เราละกายมนุษย์แล้ว ได้ไปสู่ชั้นดาวดึงส์ ในชั้นดาวดึงส์นั้น วิมานของเราบุญกรรมสร้างให้ อย่างสวยงาม เรียกชื่อว่า สัตตปัตตะ สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์ เราได้เป็นจอมเทวดาเสวยรัชสมบัติ ในเทวโลกพันครั้ง ได้เป็นพระเจ้า จักรพรรดิ ๗๕ ครั้ง และเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยคณนานับ มิได้ เราเสวยกรรมของตนที่ตนทำไว้ดีแล้วในปางก่อน ด้วยดอกปทุม ดอกเดียวนั้นแล เราได้เสวยสมบัติแล้ว ได้กระทำธรรมของพระผู้มีพระ- ภาคพระนามว่า โคดมให้แจ้งชัดแล้ว เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพ ขึ้นได้หมดแล้ว เราตัดกิเลสเครื่องผูกขาดเหมือนช้าง ตัดเชือกได้แล้ว ไม่มีอาสวะอยู่ ในกัลปที่แสนแต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอก ไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งดอกปทุมดอก เดียว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอุกขิตตปทุมิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อุกขิตตปทุมิยเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. คันธธูปิยเถราปทาน ๒. อุทกปูชกเถราปทาน ๓. ปุนนาคปุปผิยเถราปทาน ๔. เอกทุสสทายกเถราปทาน ๕. ผุสสิตกัมมิยเถราปทาน ๖. ปภังกรเถราปทาน ๗. ติณกุฏิทายกเถราปทาน ๘. อุตตเรยยทายกเถราปทาน ๙. ธรรมสวนิยเถราปทาน ๑๐. อุกขิตตปทุมิยเถราปทานท่านรวบรวมคาถาทั้งหมดได้ ๑๔๔ คาถา. จบ คันโธทกวรรคที่ ๓๔ -----------------------------------------------------

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นช่างดอกไม้อยู่ในกรุงหงสวดี ข้าพเจ้าลงสู่สระปทุมเลือกเก็บดอกบัวอยู่

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง พร้อมด้วยพระขีณาสพประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ รูป ผู้จิตสงบ ผู้คงที่

ผู้สิ้นอาสวะ บริสุทธิ์ ได้อภิญญา ๖ ผู้เข้าฌาน พระองค์ผู้เป็นบุรุษสูงสุด ทรงแสวงหาความเจริญ แก่ข้าพเจ้า เสด็จมาแล้ว

ข้าพเจ้าได้เห็นพระสยัมภูผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพ ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก จึงเด็ดดอกบัวที่ก้าน แล้วโยนขึ้นไป (บูชา) ในอากาศในกาลนั้น

พระมหาวีรเจ้าผู้เจริญที่สุดในโลก องอาจกว่านรชน ทรงอธิษฐานแล้ว ดอกบัวเหล่านั้นได้ลอยกั้นอยู่ เหนือพระเศียรด้วยพุทธานุภาพ

ด้วยกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ดีแล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตนาไว้มั่น ข้าพเจ้าละกายมนุษย์แล้ว ได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์นั้น วิมานของข้าพเจ้าที่บุญกรรมสร้างไว้ อย่างสวยงาม เรียกชื่อว่าสัตตปัตตะ สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์

ข้าพเจ้าได้เกิดเป็นจอมเทพครองเทวสมบัติ ๑,๐๐๐ ชาติ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๕ ชาติ

และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน ข้าพเจ้าเสวยกรรมของตนที่ทำไว้ดีแล้วในปางก่อน

ด้วยผลแห่งดอกปทุมดอกเดียวนั้นแล ข้าพเจ้าได้เสวยสมบัติแล้ว ได้ทำให้แจ้งธรรมของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งดอกปทุมดอกเดียว

วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)